خطبهء بيست و ششم و من خطبة له عليه السّلام و فيها يصف العرب قبل البعثة ثمّ يصف حاله قبل البيعة له
امام عليه السّلام در اين خطبه حال اعراب و چگونگى حيات و معيشت آنان را در پيش از بعثت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بيان مىدارد . آن گاه به شرح حال خويش در سالهاى قبل از بيعت مسلمين با وى ، مىپردازد .
خطبه در يك نگاه
در اين كه انگيزه امام از ايراد اين خطبه ( يا به تعبير ديگر ، نگارش اين نامه چه بوده است ) ، بعضى از محقّقان ، معتقدند كه بعد از اشغال مصر از سوى عمّال معاويه و شهادت محمد بن ابى بكر ، گروهى ، از آن حضرت خواستند تا نظر خود را نسبت به خلفاى گذشته ، بيان فرمايند . حضرت ، در پاسخ فرمود : « آيا حالا ، موقع اين سؤال است ؟ مگر خبر نداريد كه مصر اشغال شده و شيعيان مرا كشتهاند ( چرا مسائل واجب و حياتى را رها كرده ، به مسائلى كه وقت براى آن بسيار است ، خود را مشغول كردهايد ) ؟ » سپس فرمود : « من ، نامهاى به دست شما مىدهم كه پاسخ سؤالات شما در آن است ، ولى از شما مىخواهم كه حقوق از دست رفتهء مرا حفظ كنيد . « 1 » گاه تصوّر مىشود كه ذيل اين خطبه كه دعوت به جهاد مىكند ، منافات با اين سخن دارد و نشان مىدهد كه اين كلام ، قبل از جنگ صفّين از آن حضرت صادر
هامش
( 1 ) مصادر نهج البلاغه ، جلد 1 ، صفحهء 390 .