مگر اين كه طرف جزء كفّار حربى ، يا كمك آنها باشد . در غير اين صورت ، شخصى كه آن را چاپ كرده ، كار حرامى انجام داده ، و شرعاً مديون و بدهكار مؤلّف است ، ولى دليلى بر اين كه خريدوفروش خود كتاب حرام باشد ، نداريم .
سؤال 1541 - اگر يك اثر علمى و هنرى در مسابقات علمى ، ادبى مشمول دريافت جايزه گردد ، و در حال حاضر دسترسى به مؤلّف آن ممكن نباشد ، يا فوت نموده باشد ، اين جايزه متعلّق به چه كسى است ؟ آيا ناشرى كه امتياز چاپ كتاب را گرفته ، در جايزه سهيم مىباشد ؟
جواب : جايزه به ورثهء او مىرسد ، و در صورتى ناشر شريك در آن خواهد بود كه جايزه تنها تعلّق به متن كتاب نگرفته باشد ، بلكه كيفيّت نشر آن نيز مشمول جايزه شده باشد .
سؤال 1542 - تكثير نشريّات و كتب علمى متعلّق به ديگران ، به همان زبان و شكلى كه چاپ شده ، و به قصد فروش و بهرهبردارى مادّى از طريق چاپ و عكسبردارى چه حكمى دارد ؟ حذف يا تغيير نام مؤلّف در چاپ اثر چگونه است ؟
جواب : حقّ تأليف ، و همچنين حقّ نشر ، از حقوق عقلائيّه است ، و عدم رعايت آن ، در عرف عقلا ظلم محسوب مىشود ؛ بنابراين حرام است . و اگر نام مؤلّف تغيير داده شود ، علاوه بر گناه ناشى از ظلم متضمّن گناه ناشى از دروغ نيز مىباشد .
سؤال 1543 - آيا حقّ طبع و نشر ، شرعى و قابل تملّك و نقل و انتقال است ؟
جواب : آرى ، حقّ طبع و نشر شرعى است . و قابل واگذارى با عوض يا بدون عوض مىباشد .
سؤال 1544 - آيا شرعاً مىتوان مطالب سخنرانى فردى را ضبط يا يادداشت نمود ، يا خطبهها و موعظهها و دروسى كه استاد تدريس مىكند را جمعآورى كرد ، و بدون ذكر مآخذ و منابع ، و بدون اجازهء صاحب اثر ، آن را انتشار داد ؟ اموالى كه از اين راه به دست مىآيد ، چه حكمى دارد ؟
جواب : اشكال دارد .
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 554
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٥٤