مدّت را نيز بپردازد . يعنى علاوه بر خسارات اتومبيل ، مال الاجارهء ماشين را نيز به او بدهد .
سؤال 1538 - اگر كسى ، ديگرى را توقيف غير قانونى كند ، يا بر او آسيب رسانده ، و وى را راهى بيمارستان كند ، يا مال او را تخريب ، يا تصرّف غير قانونى ، يا غصب نمايد ، لطفاً بفرماييد :
1 - نظر حضرتعالى در مورد منافع كارى كه مجنىّ عليه در مدّت توقيف ، يا بسترى در بيمارستان ، از آن محروم شده ، يا منافع مالى كه به خاطر ترميم مال تخريب شده ، يا تصرّف غير قانونى ، يا غصب از بين رفته ، و مالك از آن منتفع نشده چيست ؟
2 - با توجّه به مسائل فوق آيا از دست دادن منافع ممكن الحصول ( عدم نفع ) قابل جبران است ؟
3 - آيا از دست دادن منافع ممكن الحصول ( عدم نفع ) ضرر است ؟
4 - اگر اين منافع را قابل جبران مىدانيد ، بر اساس كدام قاعده قابل جبران است ، و استدلال حضرتعالى در اين مورد چيست ؟
5 - آيا قاعدهء لا ضرر شامل ضرر عدمى هم مىشود ؟
جواب : در مواردى كه عرفاً ضرر و زيان و خسارت صدق كند مىتوان از قاعدهء لا ضرر استفاده كرد ، خواه دربارهء عبد باشد يا حرّ ، و ما معتقديم كه لا ضرر همان گونه كه نفى حكم مىكند ، احكامى كه جبرانكننده ضرر است را نيز اثبات مىنمايد .
11 - حقوق
الف ) حقّ الطبع
سؤال 1539 - لطفاً به دو سؤال زير پاسخ دهيد :
1 - آيا حقوق مالكيّتهاى فكرى ، مانند حقّ تأليف ، ترجمه ، طبع و اختراعات ، شرعى است ؟
2 - راجع به انحصار تجارت در كالاهاى اساسى ، فتواى حضرتعالى چيست ؟