از اعضاى خود را از دست داده ، بر عهدهء بيت المال است ، يا محكوم عليه ؟
ب ) در صورتى كه بر عهدهء بيت المال باشد ، حكم اختصاص به معالجات اوّليه دارد ، يا معالجات بعدى را نيز در بر مىگيرد ؟
ج ) آيا در حكم مذكور بين فقير و غنى فرقى هست ؟
د ) آيا تفاوتى بين حد و قصاص وجود دارد ؟
جواب الف تا د : با توجّه به اين كه در ادلّه سخنى از اين مطلب به ميان نيامده ، جز فعل حضرت امير المؤمنين عليه السلام در بعضى از روايات ، كه آثار استحباب در آن نمايان است ؛ حاكم شرع مىتواند إرفاقاً هزينهها را بپردازد ، ولى در مورد افراد نيازمند و فقير بايد اين كار را انجام دهد .
سؤال 1006 - آيا خسارات معنوى قابل مطالبه است ؟ مثلًا كسى به ديگرى تهمت دزدى يا بىعفّتى مىزند ، و مفترى به مجازات جرم افترا محكوم مىشود . آيا علاوه بر مجازات ، كسى كه مورد افترا قرار گرفته مىتواند به خاطر اين كه اعتبارش در جامعه خدشهدار گرديده ، يا اعتماد مردم نسبت به او كاسته شده ، يا عفّت وى لكّه دار شده ، ادّعاى جبران اين خسارات معنوى را بنمايد ؟
جواب : در مورد سؤال و مانند آن تنها مجازات حد و تعزير است ، و شخص مجرم بايد از مجنى عليه حلّيت بطلبد .
سؤال 1007 - آيا حدود الهى فقط در مورد مسلمانان جارى مىگردد ؟ به عنوان مثال ، اگر يك مسيحى شرب خمر نمايد ، يا زنا كند ، آيا حكم او با مسلمانان متفاوت است ، و مىبايست طبق آيين خود متّهم مبادرت به صدور حكم نمود ؟ !
جواب : در مانند زنا و لواط اگر هر دو نفر غير مسلمان باشند حاكم شرع مخيّر است بين اجراى حكم به حسب دستور اسلام يا ارجاع ايشان به محاكم خودشان .
و امّا اگر يك طرف مسلمان باشد ، چنانچه زانى مسلمان است به حكم اسلام با او عمل مىشود ، و در مورد نفر دوّم مخيّر است كه طبق احكام اسلامى عمل كند ، يا به محاكم خودشان ارجاع دهد .
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 387
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٨٧