معاشرت داشته باشد ، و كار خلافى از او نبيند ، عدالتش ثابت مىشود .
سؤال 860 - طريقهء حقوقى اثبات عادل بودن يك شاهد چيست ؟ و مزكِّى كيست ؟
جواب : طريقهء حقوقى آن اين است كه شخص مورد اعتمادى با او معاشر باشد ، و كار خلافى از او نبيند ، يا در محيط خود معروف به پاكى و تقوى باشد .
مزكّى فرد مورد اعتمادى است كه از اين امور دربارهء كسى خبر دهد ، و او را توثيق و تعديل كند .
سؤال 861 - گفته شده : « در مواردى كه اطّلاع مردان بر يك موضوع مشكل است ، شهادت زنان به تنهايى مقبول است . » لطفاً بفرماييد محدودهء اين حكم چيست ؟
مثلًا شهادت زنان در خصوص قتل عمد در يك حمّام زنانه ، چه چيزى را ثابت مىكند ؟ يا اگر زنان شهادت دهند كه فردى جنين زنى را عمداً ساقط كرده ، و ضمناً موجب مرگ خود زن هم شده ، چه چيزى ثابت مىشود ؟
جواب : حكم مزبور شامل اين گونه موارد نمىشود ؛ بلكه منظور امورى است كه به طور طبيعى فقط به وسيلهء زنان ثابت مىشود .
سؤال 862 - در عرف عشاير رسم بر اين است كه اگر فاميلى قصد درگيرى و نزاع با فاميل ديگرى داشته باشد ، و بخواهد از طرف مقابل كسى را بكشد ، يا حتّى مجروح نمايد ، با كليّهء افراد فاميل خود مشورت نموده ، و آنها را در جريان موضوع قرار داده ، و سپس هم قسم مىشوند ، و چنين جرمى را انجام مىدهند . با عنايت به مقدّمهء فوق به سؤال زير پاسخ دهيد : مقتول با كسانى بر اثر كينه و دشمنيهاى قبلى اختلاف داشته ، حتّى چندين مورد ضرب و جرح بين فاميل مقتول و آنها به وجود آمده ، و بارها مقتول توسّط اين فاميل مورد آزار و اذيّت و تهديد و ارعاب قرار گرفته بود ، تا اين كه شبانه دو نفر از آنها به منزل وى حمله كرده ، و او را جلوى چشم زن و فرزندان خردسالش به قتل رسانده ، و متوارى مىشوند ! زمانى كه مقتول هنوز جان داشت ، عمويش بر بالين او حاضر مىشود . مقتول به عمويش مىگويد : « فلانى مرا با اسلحه مجروح نموده است . » و از طرفى دو سه نفر از فاميل قاتل ( برادر و پسر عموى قاتل ) شهادت دادهاند كه قاتل اين كار را انجام نداده است . آيا شهادت فاميل قاتل ،
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 330
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٣٠