شده ، همه از اين قبيل است . اين نكته نيز شايان ذكر است كه گاه ممكن است در موارد حسّاس و مهم با ارعاب از كسى اقرار بگيرند ؛ ولى به دنبال اقرارِ ارعابى سرنخهايى پيدا شود كه موضوع از طريق ديگر روشن گردد ؛ به گونهاى كه دليل قاضى چيزهايى باشد كه بعداً كشف شده است ؛ نه آن اقرار .
سؤال 852 - فردى متّهم به بمبگذارى و عمليّات تروريستى در يك مكان عمومى پرجمعيّت ، يا مثلًا در محلّ كار سران مملكتى ، يا متّهم به مشاركت در باند آدمربايى و فساد فى الارض است . هرگاه از شواهد و قرائن موجود در پرونده براى قاضى علم حاصل شود ، يا متّهم اقرار نمايد ، و در نتيجه اتّهام ثابت گردد ، امّا فرد مذكور از افشا نقشهء بمبگذارى و زمان و مكان دقيق آن ، و اسامى شركاى جرم خوددارى نمايد ، آيا قاضى مىتواند جهت كسب اين اطّلاعات مهم ، و خنثىسازى عمليات تروريستى كه در صورت تحقّق خسارات فراوانى بر جاى خواهد داشت ، با استدلالاتى از قبيل « دفع أفسد به فاسد » ، « ترجيح اهم بر مهم » ، « الضرورات تبيح المحذورات » ، « اوجب بودن حفظ نظام » ، دستور شكنجهء متّهم را صادر كند ، تا با توجّه به فوريّت قضيه در اندك زمان اقرار نمايد ؟ آيا چنين اقرارى حجّت است ؟
جواب : شكنجه جايز نيست .
سؤال 853 - مردى ضمن عقد نكاح به زوجه وكالت بلا عزل با حقّ توكيل غير داده كه هرگاه بدون رضايت زوجهء اوّل ، همسر ديگرى اختيار كند ، يا به تشخيص دادگاه نسبت به همسران خود عدالت را رعايت ننمايد ، با رجوع و اخذ مجوّز از دادگاه ، پس از انتخاب نوع طلاق ، خود را مطلقه كند . اكنون شهودى بر اقرار وى به عباراتى نظير « زن گرفتم » ، « ازدواج نمودم » و « تشكيل زندگى دادم » شهادت مىدهند . به علاوه ، زوج نزد قاضى تحقيق و نيروهاى انتظامى ، به همين عبارات اقرار نموده است . اكنون كه زوجه تقاضاى اذن اعمال وكالت نموده ، زوج با قبول اقرار عنوان مىنمايد : « فى الواقع ازدواج ننمودم ، بلكه قصد من از بيان چنان مطالبى ، تحريك همسرم به تمكين بوده است . » آيا در چنين موردى اقرار نزد قاضى حاكم لازم است ، يا اقرار وى نزد قاضى تحقيق ، و شهادت بر اقرار كفايت مىنمايد ؟ آيا در چنين موردى ، مقرّ حقّ انكار اقرار را دارد ؟
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 327
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٢٧