الف ) خانواده مقتول مىخواهد براى قصاص نصف ديه را به قاتل بدهد ، در صورت عدم تمكّن اولياى دم از پرداخت اين مبلغ و درخواست آنان از دستگاه قضايى ، آيا مىتوان آن را از بيت المال پرداخت نمود ؟
جواب : جايز نيست .
ب ) مواردى كه عدم قصاص ، عوارض سياسى اجتماعى داشته باشد و به نوعى حكومت بايد حضور يابد ، در صورت عدم تمكّن اولياى دم از پرداختن تفاوت ديه ، آيا مىتوان آن را از بيت المال پرداخت نمود ؟
جواب : با رضايت اولياى دم به قصاص مانعى ندارد .
سؤال 1670 - قاتلى محكوم به پرداخت ديه شده است . پس از پرداخت قسمتى از ديه ، مدّعى اعسار شده و دادگاه قاتل را معسر شناخته و بقيّه ديه را بر عهده بيت المال گذاشته است ؛ سپس ولىّ دم به بيت المال مراجعه كرده و بيت المال به علّت كمبود بودجه فقط حدود نيمى از آنچه را كه بايد پرداخت كند ، پرداخت نموده است . آيا ولىّ دم مىتواند مجدّداً به قاتل مراجعه و بقيّه ديه را مطالبه نمايد ؟
جواب : اگر قاتل صاحب مالى شده است ، ارباب دم مىتوانند به او رجوع كنند .
سؤال 1671 - چنانچه در قتل غير عمدى ناشى از تصادفات رانندگى ، محكومٌ عليه پس از انقضاى مهلت پرداخت ديه ( دو سال ) دادخواست اعسار از پرداخت ديه تقديم دادگاه نمايد و پس از بررسى توسّط محكمه اعسار وى ثابت گردد و چنين احراز گردد كه نامبرده قادر به پرداخت ديه در آتيه هم نخواهد بود و از طرفى اولياى دم متوفّى چند نفر صغير هستند كه از نظر مالى در مضيقه هستند ، آيا مىتوان حكم به پرداخت ديه از بيت المال كرد ؟ در صورتى كه نظر مبارك مثبت باشد ، مستند حكم را اعلام فرماييد .
جواب : بايد ديه او را بيت المال بپردازد و مدرك آن رواياتى است كه تصريح
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 577
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٧٧