آيا ديه بر عاقله است ؟ يا چون اقرار نموده ، بر عهده خود اوست ؟ در اين خصوص تعقيب قبل از بلوغ و اقرار بعد از بلوغ ، يا تعقيب بعد از بلوغ و اقرار قبل از بلوغ تفاوتى در حكم ايجاد مىكند ؟ و نيز بين مميّز و غير مميّز ، مراهق و غير مراهق فرق است ؟
جواب : در مواردى كه ديه بر عاقله است ، اقرار بعد از بلوغ اثرى ندارد ، نه نسبت به عاقله ؛ چون اقرار بر ضدّ آنهاست و نه نسبت به خودش ؛ چون فرض بر اين است كه جنايت مزبور ديهاش بر او نيست ؛ ولى در مواردى كه ديه بر شخص جانى است ( يعنى مادون الموضحه ) اقرار مزبور مؤثّر است و فرقى بين مميّز و غير مميّز و مراهق و غير مراهق نيست .
نحوه پرداخت ديه
سؤال 1665 - به سؤالات زير پاسخ دهيد :
الف ) شخصى مرتكب قتل شبه عمد شده و يك سال و چند ماه است كه در زندان به سر مىبرد ، اختلاف بر سر اين است كه ديه از چه موقع حالّ مىشود ؟ از زمان وقوع جرم ، يا از زمان محكوميّت در دادگاه ؟
ب ) آيا با گذشت نصف مدّت زمان اداى ديه ، همين مقدار از ديه نيز حالّ مىشود ؟
جواب : از زمان وقوع جرم حساب مىشود ؛ ولى تا تمام مدّت اقساط نگذرد ديه حالّ نمىشود .
سؤال 1666 - گرچه فتواى مشهور فقهاى بزرگوار ( رضوان اللّه عليهم ) اين است كه قيمت ديه را يوم الادا محاسبه مىنمايند ، ليكن اخيراً مستنداً به نظريّه بعضى از اساتيد و بزرگان عصر حاضر ، شايد به دليل برقرارى يك رويّه و نظم خاص در پرداخت ديه ، قيمت آن را بر مبناى روز صدور و قطعيّت حكم محاسبه مىكنند .