« ولىّ دم » دارد مىتواند بر خلاف وى تقاضاى قصاص نمايد ؟
جواب : تقاضاى قصاص بدون رضايت ولىّ دم جايز نيست ؛ مگر اين كه عنوان مُفسد يا مُحارب با شرايط مخصوصش را داشته باشد .
سؤال 1527 - شخصى به قتل رسيده و اولياى دم چهار نفر صغير و فاقد ولىّ هستند و حاكم شرع ولىّ ايشان است . در چنين موردى ، آيا قاتل بايد قصاص شود ، يا ديه بپردازد ، يا قصاص و ديه تا زمان بلوغ و رشد اولياى دم به تأخير مىافتد ؟
جواب : هرگاه بلوغ صغيرها نزديك است ، بايد قصاص و ديه به تأخير افتد و اگر تا بلوغشان فاصله زيادى است ، بايد قاتل را با وثيقه كافى و كفالت آزاد كرد تا بعد از بلوغ خودشان تصميم بگيرند ، و هرگاه مصلحت صغير در گرفتن ديه باشد ( كه غالباً چنين است ) ، ولىّ مىتواند ديه بگيرد ، و اگر مصلحتشان در قصاص باشد ولىّ مىتواند قصاص كند .
سؤال 1528 - چنانچه به ادلّه ذيل ، حكم در مورد شخص محكوم اجرا نشده باشد . آيا مىتوان وى را تا زمان اجراى حكم ، هرچند در مدّت زمان طولانى ، در حبس نگه داشت ؟
الف ) خوددارى اولياى دم ، به دليل فقر مالى يا دلايل ديگر ، از پرداخت فاضل ديه .
ب ) عدم تأمين سهم اولياى صغير شخص مقتول از طرف اولياى خواهان قصاص .
ج ) عفو برخى از اولياى دم و عدم پرداخت سهم آنان به محكومٌ عليه از سوى اولياى خواهان قصاص .
د ) عدم شناسايى اولياى دم يا عدم دسترسى به آنان و دستور حاكم شرع مبنى بر أخذ ديه از قاتل و ناتوانى وى از پرداخت آن .
ه - ) مصالحه به ديه و عدم توانايى پرداخت ديه توسّط محكومٌ عليه .
و ) عدم مراجعه اولياى دم به دادگاه براى تعيين تكليف نهايى .
ز ) فقدان ابزار لازم براى اجراى دقيق حكم قصاص و استنكاف مجنىٌ عليه و
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 525
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٢٥