دست داده است . نتيجتاً ارزش قبلى خود را دريافت ننموده است ، مگر اين كه 1300 ريال دريافت نمايد تا برابر 1000 ريال 6 ماه قبل گردد . آيا در چنين شرايطى سود وام مشروع است ؟
جواب : اگر فاصله زمانى زياد بوده و بدهكار در پرداخت بدهى خود كوتاهى كرده و تورّم نيز شديد باشد بايد به حسابِ روز محاسبه نمايد ، در غير اين صورت ربا و حرام است .
مسأله مهم اين است كه آنچه شما نوشتهايد مطلبى است كه در محافل و در تحليلهاى اقتصاددانان مطرح است ؛ ولى در عرف توده مردم و بازار مطرح نيست ؛ يعنى اگر كسى چكى به ديگرى بپردازد ، هرچند مدّتدار باشد ، خود را ملزم به اداى مبلغ چك مىداند نه بيشتر ؛ آرى اگر روزى حساب تورّم جزء عرف مردم و بازار شود ، همانطور كه از بعضى از كشورها نقل مىكنند ، تحليلى را كه شما نوشتهايد قابل قبول خواهد بود .
ب ) آيا منظور از آيه 279 سوره بقره : « وَ لَكُمْ رُءُوسُ امْوالِكُمْ » اصل قدرت خريد و ارزش حقيقى پول نيست ؟
جواب : از آنچه در پاسخ سؤال قبل گفته شد ، جواب آيه شريفه « وَ لَكُمْ رُءُوسُ امْوالِكُمْ » معلوم مىشود ؛ منظور آن است كه سرمايه طبق عرف توده مردم بازگردانده شود .
ج ) در صورتى كه توجيه بالا را نپذيريم ( در شرايط تورّمى ) ميل به قرض دادن كاهش مىيابد ؛ چرا كه افراد با كاهش قدرت خريد مواجه مىشوند . آيا به نظر شما ممكن است شارع به ضرر قرض دهنده بىاعتنا باشد ؟ يا اين كه جهت تشويق و ترغيب افراد به اين فعل حسنه ، ضرر او را در نظر مىگيرد ؟
جواب : قرض الحسنه يك عبادت است و انگيزه الهى دارد ، بنابراين بايد شخص قرض دهنده تفاوت قدرت خريد را نيز بپذيرد و اگر تفاوت تورّم را
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 296
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٩٦