محسوب نمىشود ؛ ولى اگر جنبه صورى دارد و ظاهراً براى فرار از رباست جايز نيست .
سؤال 867 - شخصى قرض ربوى گرفته و اصل آن را پرداخته است ، لكن مقدارى از سود آن را هنوز نپرداخته ، آيا مىتواند سود آن را نپردازد ؟ و آيا مىتواند مقدار سودى را كه پرداخته به عنوان تقاص از اموال رباگيرنده بردارد ؟
جواب : اگر جنبه ربا داشته ( نه مضاربه ) پرداختن سود جنبه شرعى ندارد ، و مىتواند از آن سرباز زند ، و تقاصّ از اموال رباگيرنده با اجازه حاكم شرع جايز است .
سؤال 868 - لطفاً جواب سؤالات سهگانه زير را مرقوم فرماييد :
الف ) آيا در شرايط تورّمى مىتوان به ميزان كمتر يا همان ميزان ارزش پول از دست رفته ، اضافه بر مقدار كمى پول ، دريافت نمود ؟
توضيح اين كه : قرض اسكناس ، تمليك مقدارى معيّن از قدرت خريد خواهد بود كه بايد به همان ميزان مسترد گردد . به عبارتى ديگر قرضگيرنده بموجب قرارداد و قرض متعهّد به پرداخت همان ميزان قدرت خريد دريافتى در سررسيد قرض مىباشد ، هرچند آن ميزان قدرت خريد دريافتى در مبلغ بيشترى اسكناس عينيّت خارجى يابد .
علاوه بر اين وامدهنده در اين قرارداد منفعتى كسب نكرده است تا ربا محسوب شود .
به بيان ديگر ، هر زيادتى ، منفعت نيست ؛ يعنى افزايش مقدارى اسكناس يا هر واحد پولى ديگر بدون افزايش قدرت خريد ، ايجاد منفعت نخواهد بود ، بلكه تساوى بين ارزش پرداختى ( عوض ) و ارزش دريافتى محقّق مىسازد . بنابراين اگر كسى بخواهد مثلًا 1000 ريال قرض دهد . اين مقدار پول در 6 ماه ديگر برابر 700 ريال خواهد بود ، پس قرض دهنده هنگام تحويل 300 ريال از قدرت خريد خود را نيز از
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 295
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٩٥