محلّ ابتلاى من است ، با مرجع اين جانب اختلاف نظر دارند ، آيا در اين چند مسأله مىتوانم به مرجع ديگرى رجوع كنم ؟
جواب : در مسائلى كه از كسى تقليد كردهايد ، بايد باقى بمانيد ؛ مگر اين كه ثابت شود نفر دوّم اعلم است و يا مرجع شما در آن مسأله احتياط كند ، كه در اين مورد رجوع به غير جايز است .
سؤال 15 - الف ) با توجّه به اين كه ما در مسأله تقليد با مشكلاتى مواجه مىشويم ، مثلًا بعضى مىگويند : فلانى اعلم است و بعضى ديگر بر خلاف آنها نظر مىدهند ، در اين صورت تكليف ما چيست ؟
جواب : هر كس وظيفه دارد در صورت علم به اختلاف ، نسبت به اعلم ، از اهل خبره - يعنى علما و مدرّسين مورد وثوق - تحقيق كند ، اگر اعلم براى او ثابت نشد ، در ميان آن عدّه كه مطرح هستند مخيّر است .
ب ) در جاهايى كه شما احتياط واجب فرمودهايد ، آيا در مراجعه به غير ، رعايت « الاعلم فالاعلم » « 1 » لازم است ؟
جواب : در مورد علم به اختلاف ، رعايت اين شرط لازم است .
سؤال 16 - بنده از ابتداى تكليف ، مقلّد يكى از مراجعى كه اكنون از دنيا رفتهاند بودهام . البتّه فتاواى ايشان را نديده بودم و به دستورات ايشان نيز عمل نكرده بودم ، فقط در حدود شش ماه ايشان را مرجع قرار داده بودم كه متأسّفانه به رحمت ايزدى پيوستند ؛ پس از ايشان به شما رجوع كردم ؛ آيا عمل من صحيح است ؟
جواب : چون به فتاواى معظّم له عمل نكردهايد ، رجوع شما اشكالى ندارد .
سؤال 17 - معناى جمله « اشكال دارد » چيست ؟ اگر مجتهدى از اين الفاظ
هامش
( 1 ) . منظور از اين جمله اين است كه در احتياطات مىتوانيد از مجتهدى كه پس از مرجع شما از بقيّه اعلم است - هرچند نسبت به مرجع شما اعلم نباشد - تقليد كنيد و اگر او هم در آن مسأله فتواى صريح نداشت از مجتهد سوّمى كه - با قطع نظر از دو مرجع فوق - از بقيّه مراجع اعلم است مىتوانيد تقليد كنيد .