بَعْض دَرَجات » : « ما تقسيم كرديم بين آنها معيشتها و وسائل مورد نياز در زندگى دنيوى را و بعضى را بر بعضى ديگر از حيث مال و جاه برترى داديم » .
در ذيل اين بحث نكته قابل ملاحظه است :
1 . شگفتىهاى جهان ارزاق : اگر در نظام ارتزاق موجودات مختلف از منابع طبيعى دقت و انديشه شود ، نكات جالب و شگفتانگيزى از قدرت خداوندى بر ما روشن مىگردد :
الف ) اولين مطلب اين كه مواد غذايى روى كره زمين با اين كه محدود است ، ولى تمام نمىشود ، زيرا گردش دورانى مواد غذايى در موجودات چنان تنظيم شده كه اگر ميليونها سال مورد بهرهبردارى قرار گيرد ، تغيير محسوسى در آن ديده نمىشود آب دريا به بخار تبديل شده و بعد به صورت باران برمى گردد ، درختان مواد غذايى را از زمين گرفته و سپس برگها و شاخههاى آنها پوسيده و به كود و مواد غذايى مورد نياز گياهان بدل مىشود ، حيوانات كه از مواد غذايى استفاده كرده ، پس از مدتى خاك شده و جزء مواد غذايى زمين مىگردند ، انسان اكسيژن تنفس كرده و گاز كربن پس مىدهد و درختان برعكس گازكربن گرفته و اكسيژن پس مىدهند . « 1 »
اين مبادلات و گردش دورانى دائماً در حال تكرار است و لذا سفره پايانناپذير الهى دائماً گسترده و مخلوقات از اين خوان نعمت بهرهگيرى مىكنند .
يكى از شعرا در اين زمينه مىگويد :
خلق بخشد خاك را لطف خدا * تا خورد آب و برويد صد گيا
چون گياهش خورد حيوان گشت * گشت حيوان لقمه انسان و رفت
هامش
( 1 ) . البته اين در روز است و گرنه در شب اكسيژن گرفته و كربن پس مىدهد و در بعضى مواقع خوابيدن در شب در جنگلهاى انبوه موجب خفگى است .