عاقل آن است ، كه : انجام كار را در آغاز بنگرد ، و دورانديشى و تدبير نگرى را در مدّنظر گيرد ، اگر نفس بر خِفّت و كمى احتياج عادت كند ، نه در گشايش زندگى بسيار خوشنود و نه در سختى آن ناخشنود مىگردد ، زيرا در هر دو حال به اندازه نياز مصرف مىكند .
يكى از عوامل پيشرفت اسلام در صدر اسلام و عدم شكست آن در زير فشارهاى شكننده دشمنان ، منطبق شدن مسلمانان با نيازهاى اندك بود ، آنها با اين عمل خود را در برابر فشارهاى اقتصادى بيمه كردند جريان محاصرههاى اقتصادى و شعب ابيطالب و سختى مسلمانان و در نتيجه مقاومت آنان زبانزد خاص و عام بود . اسلام از طرفى با تعاليم خود توسط پيامبر اكرم ( صلى الله عليه وآله ) و از طرفى با الگوسازى و ارائه الگوهاى مطمئن چون پيامبران و به ويژه پيامبر اسلام ( صلى الله عليه وآله ) مسلمانان را در اين امر يارى رساند ؛ آنان را چنان ساخت كه اگر مىخواستند به زندگى پرزرق و برق روى آورند ، كمال نفسانى و ايمان بارور آنها به آنان اجازه نمىداد ، و چنان آنها را قانع كرد ، كه به اندك چيزى مىساختند ، و دم نمىزدند . امثال سلمان را چنان ساخت كه او با اينكه فرماندار مدائن بود ، نقل مىكنند وقتى سيل آمد با اساس مختصرى كه داشت از شهر دور شد ، و گفت : « نَجَى المُخَفَّفُون » : « رستگارند كسانى كه تخفيف در حوائج مىدهند و به كم قانعاند » زيرا در وقت خطر سريع مىتوانند از معركه دور شوند ، همچون مرغ سبكبالى كه از چنگ عقاب تيزپرواز مىگريزد ، ولى حيوان تنپرور در هنگام شكار شدن ، قدرت فرار ندارد ، و از اين روى در دام بلا سقوط مىكند .
بروز و صدور اين چنين حالات و سخنان از چنين بزرگانى همچون سلمان ريشه در رهبرىهاى رهبران آنان دارد . وقتى پيامبر اكرم ( صلى الله عليه وآله ) و على ( عليه السلام ) جانشين بلافصل او چنين قانعانه زندگى مىكنند ، چرا پيروانشان اين چنين نباشند ؟ ! پيروان يك رهبر نشان
دهنده حالات و فرامين او هستند ، مولائى كه وقتى املاك شخصى و دسترنج خود را
اخلاق اسلامى در نهج البلاغه ( خطبه متقين ) ( فارسى ) — صفحة 318
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣١٨