( و پريشانى ) در خشكى و دريا به سبب آنچه دستهاى مردم كسب كرد تا بچشاند خداوند آنها را بعضى از آنچه را عمل كردند ( از معاصى و جنايتها ) شايد ( از معصيت دست برداشته ) و به راه آيند » . « 1 »
از اين آيه فهميده مىشود كه : مردم با دست خود بَرّ و بحر در يك كلمه سطح زمين را به فساد مىكشند ، ولى خداوند اين وزر و بال حاصل شده را براى آنها به منزله عَذابى قرار داده ، تا لااقل كيفر بعضى از اعمال خلاف و عصيانگرىهاى خود را ديده ، و بر طريق صحيح سير كنند .
در اينجا به سراغ آيات و روايات مىرويم تا شرورترين مردم را بشناسيم به قرآن مراجعه مىكنيم در اين رابطه به دو آيه برمىخوريم :
1 - ( إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللهِ الصُّمُّ الْبُكْمُ الَّذِينَ لَا يَعْقِلُونَ ) : « بدترين جنبدگان ( و جانوران ) نزد خداوند كَران و لالهائى هستند ( كه مراد اين است كه نسبت به حرف حق كر و لال هستند ) كه تعقّل نمىكنند » « 2 » .
2 - ( إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللهِ الَّذِينَ كَفَرُوا فَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ ) : « بدترين جانوران نزد خداوند كسانى هستند كه كافر شده و ايمان نمىآورند » . « 3 »
در روايات هم تعبيرات زيادى است كه معصومين ( عليهم السلام ) به تناسب مقامات گوناگون ابراز كردهاند . به عنوان نمونه :
1 - قال على ( عليه السلام ) :
« انّ شَرَّ النّاسِ عندَاللّه امامٌ جائرٌ ضَلَّ ضُلَّ بِه فَاماتَ سُنَّةً مَأخوذَةً وَ أَحْيا بدعةً مَتْروكة » :
« همانا بدترين مردم نزد خداوند ، پيشواى ستمكارى است ، كه گمراه است ، و ديگران هم بوسيله او گمراه شدند ، پس مىراند سنتى را كه از ( رسول خدا ) گرفته شده ، و زنده كرد بدعتى را كه از بين رفته بود » به دنبال اين كلام هم حضرت مىفرمايند : « از رسول خدا ( صلى الله عليه وآله )
هامش
( 1 ) . سوره روم ، آيه 41 .
( 2 ) . سوره انفال ، آيه 22 .
( 3 ) . سوره انفال ، آيه 55 .