و داخل كردن شب در روز ، و روز در شب ، ممكن است اشاره به افزايش تدريجى و كوتاه شدن شب و روز در طول سال باشد ، كه تدريجاً از يكى كاسته ، و به صورت نامحسوسى بر ديگرى مىافزايد ، تا فصول چهار گانهء سال با ويژگىها و آثار پر بركتش ظاهر گردد ( تنها در دو نقطه از روى زمين است كه اين تغيير تدريجى و فصول چهار گانه نيست يكى نقطه حقيقى قطب شمال و جنوب است كه در طول سال ، شش ماه شب ، و شش ماه روز مىباشد ، و ديگرى خط باريك و دقيق استوا است كه در تمام سال ، شب و روز يكسان است ) .
و يا اشاره به اين باشد كه تبديل شب به روز ، و روز به شب ، به خاطر وجود جو زمين به طور ناگهانى صورت نمىگيرد ، تا انسان و همهء موجودات زنده را در برابر خطرات مختلف قرار دهد ، بلكه نخستين اشعهء آفتاب از هنگام طلوع فجر در اعماق تاريكى نفوذ كرده ، كم كم نفوذ بيشترى پيدا مىكند ، تا تمام صفحهء آسمان را بگيرد ، درست به عكس چيزى كه به هنگام پايان روز و دخول شب تحقق مىيابد . « 1 »
[ وَلِىّ : ]
« مِنْ وَلِيٍّ وَ لا واقٍ »
« ولىّ » ( سرپرست و حافظ ) از مادّهء « وَلاء » و « واق » ( نگهدارنده ) گر چه از نظر معنا شبيهاند ولى اين تفاوت را دارند كه يكى جنبهء اثباتى را بيان مىكند و ديگرى جنبهء نفى را ، يكى به معناى نصرت و يارى است و ديگرى به معناى دفاع و نگهدارى .
در مورد فرق ميان « ولىّ » و « نصير » بعضى گفتهاند : « ولىّ » كسىاست كه بدون درخواست به انسان كمك كند ، اما « نصير » مفهومى اعم دارد . اين احتمال نيز وجود دارد كه « ولىّ » اشاره به سرپرستى است كه به حكم ولايت و بدون درخواست ، حمايت و كمك مىكند ، و « نصير » فريادرسى است كه بعد از تقاضاى كمك به يارى انسان مىشتابد . « 2 »
[ وَليجَة : ]
« وَ لَا الْمُؤْمِنينَ وَليجَةً »
« وَليجَة » از مادّهء « وُلُوج » به معناى « دخول » است ، و به كسى گفته مىشود كه محرم اسرار و گردانندهء كارهاى انسان مىباشد ، و معناى آن تقريباً با « بِطانَة » يكسان است . « 3 »
[ وَلْيُمْلِلْ : ]
« وَ لْيُمْلِلِ الَّذي عَلَيْهِ »
« وَلْيُمْلِلْ » در اصل از مادّهء « مِلَّة » به معناى دين و احكام الهى است ، و بعضى گفتهاند :
از مادّهء « مَلال » است ، و چون در املاء كردن
هامش
( 1 ) . آل عمران ، آيهء 27 ( ج 2 ، ص 574 ) ؛ لقمان ، آيهء 29 ( ج 17 ، ص 92 )
( 2 ) . رعد ، آيهء 37 ( ج 10 ، ص 281 ) ؛ شورى ، آيهء 8 ( ج 20 ، ص 383 )
( 3 ) . توبه ، آيهء 16 ( ج 7 ، ص 373 )