در آيات مورد بحث به بخش ديگرى از برنامهها و روشهاى منافقان اشاره شده است .
از آيهء نخست چنين استفاده مىشود كه خداوند براى دفع خطر منافقان از پيامبر صلى الله عليه و آله گاهى پرده از روى اسرار آنها برمىداشت ، و آنان را به جمعيّت معرفى مىكرد ، تا مسلمانان به هوش باشند ، و به دام آنها گرفتار نشوند ، و آنها نيز متوجّه موقعيّت خويش شوند ، و دست و پاى خود را جمع كنند ؛ روى اين جهت غالباً آنان در يك حالت ترس و وحشت به سر مىبردند . قرآن به اين وضع اشاره كرده ، مىگويد :
« منافقان مىترسند كه بر ضدّ آنها سورهاى نازل شود ، و آنان را به آنچه در دل دارند ، آگاه سازد ( يَحْذَرُ الْمُنَافِقُونَ أَنْ تُنَزَّلَ عَلَيْهِمْ سُورَةٌ تُنَبِّئُهُمْ بِمَا فِى قُلُوبِهِمْ ) » .
ولى عجيب اينكه بر اثر شدّت لجاجت و دشمنى باز هم دست از استهزا و تمسخر نسبت به كارهاى پيامبر صلى الله عليه و آله بر نمىداشتند ؛ لذا خداوند در پايان اين آيه به پيامبرش مىگويد « به آنها بگو : هر چه مىخواهيد استهزا كنيد ، امّا بدانيد خدا آنچه را از آن بيم داريد آشكار مىسازد ، و شما را رسوا مىكند ( قُلِ اسْتَهْزِئُوا إِنَّ اللَّهَ مُخْرِجٌ مَّا تَحْذَرُونَ ) ! »
البته جملهء « إِسْتَهْزِئُوا ؛ مسخره كنيد » از قبيل امر براى تهديد است ، همانند اينكه انسان به دشمنش مىگويد : « هر قدر كارشكنى و اذيّت و آزار در قدرت دارى بكن ، پاسخ آنها را يك جا خواهم داد ! » اين گونه تعبيرات در مقام تهديد ذكر مىشود .
ضمناً بايد توجّه داشت كه از آيهء فوق استفاده مىشود كه منافقان در دل از حقّانيّت دعوت پيامبر صلى الله عليه و آله با خبر بودند ، و ارتباط او را با خدا مىدانستند ، ولى با اينحال بر اثر لجاج و عناد و دشمنى با حق ، به جاى اينكه در برابر او تسليم باشند ، كار شكنى مىكردند ، به همين دليل قرآن مىگويد : منافقان از اين بيم داشتند كه آياتى بر ضدّ آنها نازل شود ، و مكنون خاطرشان را آشكار سازد .
توجّه به اين نكته نيز لازم است كه جملهء « تُنَزَّلُ عَلَيْهِمْ » مفهومش اين نيست كه اين گونه آيات بر منافقان نازل مىشد ، بلكه منظور اين است كه درباره آنها و بر ضدّ
چهره منافقان در قرآن با استفاده از تفسير پر ارزش نمونه ( فارسى ) — صفحة 76
مساهمون: ج فرازمند
ص٧٦