از اهل كفر » را روشن ساخته ، مىافزايد :
« سرانجام كار آنها اين شد كه هر دو در آتش دوزخند ، جاودانه در آن مىمانند ، و اين است كيفر ظالمان ( فَكَانَ عَاقِبَتَهُمَا أَنَّهُمَا فِى النَّارِ خَالِدَيْنِ فِيهَا وَذَلِكَ جَزَاؤُا الظَّالِمِينَ ) ! »
اين يك اصل كلّى است كه عاقبت همكارى كفر و نفاق ، و شيطان و يارانش ، شكست و ناكامى و عذاب دنيا و آخرت است ؛ در حالى كه همكارى مؤمنان و دوستانشان همكارى مستمر و جاودانى و سرانجامش پيروزى و برخوردارى از رحمت واسعهء الهى در هر دو جهان است .
دو درس مهم
1 خار كِشتى ، ثمرت خار دهد !
آنچه در آيات فوق در مورد پيمان شكنى منافقان و تنها گذاشتن دوستان خود در لحظات سخت و حسّاس آمده مطلبى است كه بارها در زندگى خود نمونههاى آن را ديدهايم .
آنها مثل شيطان اغواگر ، به وسوسهء اين و آن مىپردازند ؛ و قول هرگونه مساعدت و كمك به آنها مىدهند ، و آنان را به ميدان حوادث مىفرستند و آلودهء انواع گناه مىكنند ؛ امّا در بحرانىترين حالات آنها را در وسط ميدان رها كرده براى حفظ جان يا منافع خويش فرار مىكنند .
و اين است سرنوشت كسانى كه با منافقان همكار و همپيمانند .
نمونهء زندهء آن در عصر ما پيمانهايى است كه قدرتهاى بزرگ و شياطين زمان ما با سران دولتهايى كه به آنها وابستهاند امضا مىكنند ، و بارها ديدهايم اين دولتهاى وابسته كه همه چيز خود را در طبق اخلاص گذارده و نثار آن حاميان شيطان صفت كردهاند ، در حوادث سخت كاملًا تنها مانده ، و از همه جا رانده شدهاند ؛ و اينجاست كه