يهود و خصومتشان با اسلام ( ج 6 )
تكامل اجتماعى در اسلام ( ج 4 )
تمدّن غربى و رهآوردهاى آن ( ج 4 )
منافقان در اسلام ( ج 9 و 19 )
داستان مباهله ( ج 3 )
جامعهء صالح و عصر امام زمان ( عج ) ( ج 15 )
صوفيه و آرا و عقايد آنان ( ج 5 )
يك نمونه
از مجموعهء مباحثى كه عناوين آنها ياد شد ، يك بحث كوتاه را در حدّ ظرفيّت اين نوشته ، آن هم به صورت تلخيص شده مىآوريم ، تا نمونهاى از اين مباحث باشد ؛ هر چند اين نمونهء ساده و مختصر ، ژرفاى معارفِ نهفته در گنجينهء الميزان را نشان نمىدهد .
تاريخ و جايگاه آن در قرآن « 1 »
تاريخ نقلى ، يعنى ثبت كلّى و جزئى به صورت نقل و گفتار ، از جمله چيزهايى است كه انسان از دير باز و از كهنترين دوران وجودش در زمين پيوسته به آن اهمّيت مىداده است . بر اساس آنچه مىدانيم ، در هر دورهاى كسانى از حافظان و نويسندگان حوادث تاريخى بودهاند و عدهاى هم در پى آثار و تأليفات آنان بوده و بهره مىبردهاند . انسان نيز در زمينههاى گوناگون حيات خويش ، مثل ابعاد اجتماعى ، عبرت آموزى ، داستان سرايى ، نقل و رفع ملال و اهداف سياسى و اقتصادى و صنعتى ، از تاريخ بهره مىبرد .
« تاريخ » ، با همهء شرافت و سودمندى اش ، پيوسته به خاطر تأثيرگذارى دو عاملِ فساد ، از درستى و صداقت بيان ، به باطل و دروغ گرايش داشته است :
1 . اينكه تاريخ ، پيوسته در هر دورهاى محكوم سلطههاى حاكمى بوده كه قدرت را در اختيار داشتهاند و قدرت ، تمايل به آن دارد كه آنچه به سود اوست ، اظهار شود و از آنچه به
هامش
( 1 ) . فشردهء بحثى است در الميزان ، چاپ دوم ، 1389 قم ، ج 2 ، ص 321 با عنوان « بحثٌ فى التاريخ و ما يعتنى به القرآن منه » در حجم 5 / 2 صفحه