دقت نظر و تأمل كند ، برايش روشنى اين سخن آشكار مىگردد و مىداند كه وى مصداق اين حديث است ؛ زيرا كافى كتاب مفيدى است كه در ميان كتب حديث نظير ندارد ، هم از لحاظ كثرت احاديث و حسن ترتيب و هم به واسطهء ضبط و دقت در نقل ، و در عين حال جامعيت در اصول و فروع و حاوى بودن بيشتر اخبار وارده از معصومين عليهم السلام ؛ به علاوه اين كتاب طبق استظهار سيد بن طاووس در كشف المحجة در زمان غيبت صغراى امام عصر عليه السلام با حضور سفراى آن حضرت در بيست سال انجام شده است . « 1 » كلينى خود ضمن بازگو كردن سخن يكى از شيعيان ( كه از اختلاف احاديث شكايت كرده و تقاضاى تأليف كتابى نموده كه جامع فنون دين و احاديث صحيح باشد ) مىنويسد : « و قد يسّر اللَّه وله الحمد تأليف ما سئلت وأرجو أن يكون بحيث توخّيت » ، ( خداى را شكر كه تأليف چنين كتابى را ميسر ساخت اميد دارم اين كتاب چنان باشد كه تو خواستى ) . « 2 »
وجه تسميه كافى
نام كتاب كافى گويا از عبارت مؤلف در ديباچه كتاب مأخوذ است ، آنجا كه گويد :
« وقلت انك تحب ان يكون عندك كتاب كاف يجمع فيه من جميع فنون علم الدين » .
روش كلينى در كافى
كلينى در آغاز هر باب نخست روايات صحيحتر را آورده و به ترتيب ، رواياتى را كه در مرتبهء پايينترى قرار گرفتهاند ذكر فرموده است . اين ترتيب به گونهاى ديگر در جامع الاحاديث كه با اشراف آيت اللَّه بروجردى گردآورى شده ملحوظ گرديده
هامش
( 1 ) . خاتمه مستدرك رجال بحر العلوم ، ج 1 ، از روضات الجنات و وى از مولى خليل قزوينى شارح كافى نقل مىكندكه محتمل است احاديثى را كه كلينى به عنوان قال العالم در كافى ذكر فرموده مرادش حضرت ولى عصر ( عج ) باشد چنان كه محدث نيشابورى حكايت عرضه داشتن كافى را بر امام و گفته آن حضرت كه كافى « كاف لشيعتنا » را نقل مىكند . گر چه حاجى نورى دربارهء جمله « كاف لشيعتنا » مىفرمايد : لا اصل ولا اثر له فى مؤلفات اصحابنا بل صرح بعدمه المحدث ( استرآبادى ، مستدرك ، ج 3 ، ص 533 ) .
( 2 ) . عبارت كافى چنين است : « وذكرت ان اموراً قد اشكلت عليك لا تعرف حقائقها لاختلاف الرواية فيها . . . وانك لا تجد بحضرتك من تذاكره وتفاوضه ممن تثق بعلمه فيها وقلت انك تحب ان يكون عندك كتاب كاف يجمع فيه من جميع فنون علم الدين و ما يكتفى به المتعلم ويرجع اليه المسترشد ويأخذ من يريد علم الدين والعمل به بالآثار الصحيحة عن الصادقين عليهم السلام والسنن القائمة التى عليها العمل وبها يؤدى فرض اللَّه عز و جل وسنة نبيّه صلى الله عليه و آله . . . وقد يسّر اللَّه وله الحمد تأليف ما سئلت وارجو أن يكون بحيث توخّيت » ( مقدمه كافى ) .