329 به طول انجاميد ) بوده است . كلينى در تأليف اين كتاب بيست سال رنج به خود هموار ساخت و آن را از اصول معتمده و ثقات مشايخ گردآورى فرمود .
شيخ مفيد ( در شرح عقايد شيخ صدوق ) نسبت به كافى مىفرمايد : هو أجلّ كتب الشيعة وأكثرها فائدة ، ( كافى بزرگترين كتاب حديث شيعه و پر فايدهترين آنهاست ) .
محمد بن مكى شهيد در اجازهء خويش به على بن خازن مىنويسد : كتاب الكافى فى الحديث الذى لم يعمل فى الاماميه مثله « 1 » ( مانند كتاب كافى بين اماميه در حديث نوشته نشده است ) . محقق كركى در اجازه به قاضى صفى الدين همين سخن را تكرار مىكند . « 2 » فيض كاشانى ضمن توصيف كتب اربعه مىفرمايد : الكافى أشرفها وأوثقها وأتمها وأجمعها ، ( كافى از ميان كتب اربعه ، شريفترين و وثيقترين و تمامترين و جامعترين آنهاست ) . « 3 »
مجلسى در شرح خود بر كافى مىفرمايد : من به شرح كافى كه تأليف شيخ ثقه و مورد اعتماد است و همه وى را قبول دارند و خاص و عام او را ستايش كردهاند ، آغاز نمودم ؛ چه كافى مضبوطترين كتاب از چهار اصل مزبور و جامعترين آنها ، و به طور كلى بهترين و بزرگترين مؤلفات فرقهء اماميه است . « 4 »
علامه بحر العلوم در رجال خود پس از ذكر روايت نبوى « كه خداوند در رأس هر صد سال كسى را كه رسوم دين را تجديد كند بر مىانگيزد » مىنويسد : ابن اثير « 5 » كلينى را مجدِّدِ مذهب اماميه در رأس قرن سوم دانسته است و اضافه مىكند : سخن اين دانشمند كلام حقى است كه خداوند بر زبانش جارى ساخته ؛ چه كسى كه در كافى به
هامش
( 1 ) . روضات الجنات ، ص 525 ؛ مستدرك الوسائل ، ج 3 ، ص 532 .
( 2 ) . خاتمه مستدرك ، ص 532 ؛ عين الغزال ، ص 2 .
( 3 ) . مقدمه وافى .
( 4 ) . خاتمه مستدرك ، ص 532 ؛ عين الغزال ، ص 2 .
( 5 ) . منظور ابى السعادات مبارك بن محمد ( 544 - 606 ) صاحب نهاية و جامع الاصول است كه برادر على بن محمدصاحب كامل التواريخ و اسد الغابه است . به نقل از : شيخ بهائى در وجيزه و محدث قمى در الكنى والألقاب .