1 . در برخى از امور اختلاف روايات مشكلساز شده است و حقيقت شناخته نمىشود .
2 . كتابى كه جامع تمام فنون علم دين باشد لازم است ، تا طالبان علم دين از طريق اخبار صحيح به علوم و سنن دين دسترسى پيدا كنند .
عبارت مرحوم كلينى در خطبه آغازين كتاب چنين است :
. . . و ذكرتَ أنّ اموراً قد اشكِلَت عليكَ ، لا تَعرِفُ حقائقَها لِاختلافِ الرواية فيها و أنّكَ تعلمُ أنَّ اختلافَ الرواية فيها لِاختلافِ عِللها و أسبابِها و أنّكَ لا تجدُ بحضرتِكَ مَن تُذاكرهُ و تُفاوضه ممن تَثِقُ بعلمِه فيها و قلتَ إنّكَ تُحبُّ أن يكونَ عندكَ كتابٌ كافٍ يَجمعُ فيه من جميعِ فنونِ علمِ الدّينِ ما يَكتفِى به المتعلمُ و يَرجعُ إليه المُسترشِدُ و يَأخذُ منه مَن يُريدُ علمَ الدّينِ و العملَ بهِ بالآثارِ الصحيحةِ عن الصّادقين عليهم السلام . . . . « 1 »
تو در نامهات نوشته بودى كه امورى براى تو مشكل گرديده است ، به دليل اختلاف روايت نمىتوانى حقيقت آن را درك كنى و مىدانى كه اختلاف روايت خود علل و اسباب مختلفى دارد . در ضمن نوشته بودى كه در حوزهء تو دانشمند مورد اطمينانى در اين زمينه وجود ندارد كه بتوانى با وى به مذاكره علمى بنشينى و نوشته بودى چه نيكوست ، كتابى در اختيار تو قرار گيرد كه جامع فنون علوم دينى باشد و از هر جهت در شناخت مسائل كفايت كند به طورى كه محل رجوع و تكيهگاه نوآموزان و طالبان رشد گردد . علاوه بر آن هر كس در مسير علوم دينى و عمل به اخبار صحيح از امامان صادق عليهم السلام باشد ، بتواند از آن بهرهبردارى نمايد .
مآخذ كتاب « كافى » : كلينى در جايى از كافى به مصادرى كه در تأليف كتاب از آنها بهره جسته تصريح نكرده است . « 2 » البته با توجه به فاصله زمانى اندك وى با عصر تدوين اصول چهارصدگانه و جوامع اوليه حديثى و وجود اين كتابها در آن عصر « 3 » مىتوان احتمال داد كه وى در تدوين كافى از اين منابع استفاده كرده است . بررسى
هامش
( 1 ) . الكافى ، ج 1 ، ص 9 .
( 2 ) . جز در مواردى انگشتشمار ، مانند نقل از كتاب ابىنعيم طحان ( الكافى ، ج 7 ، ص 57 ) و كتاب العبّاس ( الكافى ، ج 7 ، ص 29 ) . ر . ك : حسينى جلالى ، دراية الحديث ، ص 167 .
( 3 ) . محدث نورى در اينباره مىنويسد : آنگونه كه از شرح حال ابومحمد هارون بن موسى تلعكبرى ( شاگرد كلينى ) استظهار مىشود تمام اصول در عصر كلينى موجود بودند . ( خاتمه مستدرك ، ج 3 ، ص 477 ) .