را از كلينى ارائه داده است . « 1 » محقق على كركى ، شيخ الاسلام نامدار شاه طهماسب صفوى ، كلينى را « جامع أحاديث أهل البيت » مىنامد . « 2 » شهيد ثانى هم او را « شيخ الطائفة » و « رئيس المذهب » خوانده است . « 3 » شيخ حسين بن عبدالصمد او را عارفترين محدثان به حديث و نقادترين در دانش حديث مىداند . « 4 » فرزندش شيخ بهاء الدين محمد العاملى ، معروف به شيخ بهايى هم وى را « ثقة الاسلام » خوانده است . « 5 » محمد تقى مجلسى ، پدر علّامه مجلسى چنان به مقام كلينى و بىمانندى وى معتقد است كه مى نويسد وى مؤيد از سوى خداوند بوده است . « 6 » علّامه محمد باقر مجلسى نيز كلينى را مقبول همگان و ستايش شده از ناحيه خاص و عام خوانده است . « 7 » ميرزا عبد اللَّه أفندى در رياض العلماء مىگويد كه كلينى در ميان خاصه ( يعنى شيعيان ) و عامه ( يعنى سنيان ) نظيرى نداشته است . « 8 » در اين ميان طبيعى است كه اخباريان از وى ستايش بسيار كنند . « 9 » و كما اين كه مىدانيم ، او را « رئيس المحدثين » خواندهاند . « 10 » ملّاصدرا ، فيلسوف نامدار عصر صفوى هم از او ستايش بسيار كرده است . « 11 » در دورههاى متأخر نيز همچنان ستايش از كلينى و كتابش الكافى به صورت قوىترى تداوم داشته است . « 12 » در برخى از منابع امامى ، وى با عنوان مروج مذهب
هامش
( 1 ) . مانند : « الشيخ المتفق على ثقته وأمامته محمد بن يعقوب الكلينى » . و يا « محمد بن يعقوب أبلغ فيما يرويه ، وأصدق فى الدراية » ، نك : كشف المحجه ، ص 158 ؛ فرج المهموم ، ص 9 .
( 2 ) . نك : بحار الأنوار ، ج 108 ، ص 47 ، 62 ، 75 ؛ و ج 76 ، ص 96 ، 110 / 18 .
( 3 ) . بحار الأنوار ، ج 108 ، ص 141 ؛ وج 109 ، ص 7 ، 91 ، 104 ، 159 .
( 4 ) . نيز نك : مستدرك الوسائل ، ج 3 ، ص 532 .
( 5 ) . بحار الأنوار ، ج 109 ، ص 147 .
( 6 ) . نك : روضة المتقين ، ج 14 ، ص 260 ؛ نيز نك : بحار الأنوار ، ج 110 ، ص 70 ، 82 .
( 7 ) . نك : مرآة العقول ، ج 1 ، ص 3 ، نيز نك : بحار الأنوار ، ج 110 ، ص 152 .
( 8 ) . براى ستايشهاى ديگر علماى شيعه ، نك : بحار الأنوار ، ج 110 ، ص 34 ، 40 ، 90 ، 100 ، 133 .
( 9 ) . نك : وسائل الشيعة ، ج 20 ، ص 36 ؛ نيز نك : روضات الجنات ، ص 553 از كتاب منية المرتاد فى ذكر نفاةالاجتهاد .
( 10 ) . نك : بحار الأنوار ، ج 109 ، ص 159 ؛ و ج 110 ، ص 36 ؛ نيز مقايسه كنيد با : مجالس المؤمنين ، ج 1 ، ص 452 .
( 11 ) . نك : صدر الدين شيرازى ، شرح اصول الكافى ، تحقيق محمد خواجوى ، ج 1 ، ص 215 .
( 12 ) . نك : مقابس الأنوار ، ص 6 ؛ روضات الجنات ، ص 552 ؛ مستدرك الوسائل ، ج 3 ، ص 532 ؛ الكنى والالقاب ، ج 3 ، ص 98 ؛ محمد طه نجف ، اتقان المقال فى أحوال الرجال ، نجف ، 1340 ق ، ص 134 .