و بعضى « 1 » از مجتهدين بر آناند كه بر هر يك از اين مسوخات ، به سواى خوك ، تذكيه واقع شود .
و حشرات ، حيوانات صغارى هستند كه بر زمين حركت مىكنند ، مانند مار و سوسمار و موش و كرمها و امثال اينها .
و بعضى « 2 » گفتهاند : حيوانات صغار ريزى است كه سم از براى آنها نيست ، و بنابراين ، مار و عقرب از حشرات نيستند .
و اصح آن است كه تذكيه بر حشرات الارض ، به هر معنا كه باشند ، واقع نمىشود .
بلى ، چون حشرات نفس سائله ندارند ، بايد پوست آنها پاك باشد ، و اگر چه قابل تذكيه نباشند .
و ظاهر آن است كه غير سباع از حيوانات حرام گوشت ، چه از وحوش و چه از مرغ و چه از ماهى ، مانند مسوخ و حشرات باشند ، كه تذكيه بر آنها واقع نشود و گوشت و پوست آنها نجس باشد ؛ و اگر چه ذبح متعارف بر آنها واقع شود . و بنابراين بايد سريشم ماهى نجس باشد ، زيرا كه آن قسم ماهى كه سريشم از آن به عمل مىآيد ، حرام گوشت است و چون تذكيه بر آن واقع نمىشود ، بايد گوشت و پوست آن نجس باشد ، و اگر چه به طريق متعارف ذبح شود . ليكن ظاهر آن است كه مطلق ماهى نفس سائله نداشته باشد و بنابراين ، سريشم ماهى نجس نخواهد بود .
و همچنين است حكم جند كه خصيهء سگ آبى است ، مگر اين كه ثابت شود كه آن از جملهء سباع و درندگان باشد كه در اين صورت با وجود ذبح متعارف ، نجس نخواهد بود .
مسألهء سيم : حيواناتى كه قابل تذكيهاند
، چون سباع ، هرگاه ذبح شرعى شوند ، استعمال پوست آنها در هر امرى جايز است ، مگر در نماز كه استعمال پوست هر
هامش
( 1 ) . تحرير الأحكام 2 : 159 ؛ إيضاح الفوائد 4 : 130 ؛ الدروس الشرعيّة 2 : 410 .
( 2 ) . مسالك الأفهام 2 : 518 ؛ و ر . ك : مستند الشيعة 15 : 103 .