است و بهتر آن است كه در شش قدم تا هشت قدم واقع شود .
و هم چنان كه مذكور شد ، اين اقدام ، همه در سايهء زيادتى است و سايهاى كه در اول زوال باقى مىماند [ را ] حساب نبايد كرد .
و ما در اينجا بيان مىكنيم كه در امثال اصفهان و كاشان و قم و آن چه در عرض نزديك به آنها است ، در هر فصلى در وقت زوال چه مقدار سايه باقى مىماند و هر يك از دو قدم و چهار قدم و شش قدم و هفت قدم و هشت قدم و چهارده قدم كه از براى تعيين اوقات نماز ظهر و عصر و نوافل آنها محتاج اليه است در چند ساعت طى مىشود تا معرفت آن بر صلحا و اهل تقوا آسان باشد .
لهذا مىگوييم : در مواضع مذكوره در وقت بودن آفتاب در اول حمل ، در وقت زوال ، سايه به مقدار چهار قدم و نيم تقريبا مىماند ، و دو قدم سايه زيادتى در دو ساعت به سه دقيقه كم به هم مىرسد ، و چهار قدم در دو ساعت و چهل و سه دقيقه ، و شش قدم در سه ساعت و سيزده دقيقه ، و هفت قدم در سه ساعت و بيست و شش دقيقه ، و هشت قدم در سه ساعت و سى و هفت دقيقه ، و چهارده قدم در چهار ساعت و هيجده دقيقه .
و در وسط حمل ، سايهء باقى مانده در حين زوال ، سه قدم و نيم است تقريبا . و دو قدم در يك ساعت و پنجاه و هفت دقيقه طى مىشود ، و چهار قدم در دو ساعت و چهل و هفت دقيقه ، و شش قدم در سه ساعت و نيم ، و هفت قدم در سه ساعت و سى و سه دقيقه ، و هشت قدم در سه ساعت و چهل و پنج دقيقه ، و چهارده قدم در چهار ساعت و سى و يك دقيقه .
و در اول ثور كه متصل به آخر حمل است ، در وقت زوال ، سايهء باقى مانده ، دو قدم و دو ثلث قدم است . و دو قدم در يك ساعت و پنجاه و پنج دقيقه به هم مىرسد ، و چهار قدم در دو ساعت و چهل و هفت دقيقه ، و شش قدم در سه ساعت و بيست و سه دقيقه ، و هفت قدم در سه ساعت و سى و هفت دقيقه ، و هشت قدم در سه ساعت و چهل و شش دقيقه ، و چهارده قدم در چهار ساعت و چهل دقيقه .
تحفه رضويه ( فارسى ) — صفحة 275
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٢٧٥