و همچنين اگر بعد از مصالحه زيد اقرار كند كه « من هيچ چيز از عمرو نمىخواستم » ، باز مصالحه باطل خواهد بود و زيد بايد پنج تومان را به عمرو رد كند .
امّا هرگاه بعد از مصالحه زيد شاهد بگذراند « 1 » كه ده تومان را از عمرو مىخواهد ، ظاهر اين است كه مصالحه باطل نشود و زيد تسلّط نداشته باشد كه مطالبهء ده تومان را از عمرو بكند ، بلكه مصالحهاى كه شده است صحيح خواهد بود و بر هم نخواهد خورد . و اللّه يعلم .
مسألهء چهاردهم : هرگاه زيد بر عمرو ادّعاى خانه بكند و عمرو منكر باشد ،
جايز است كه مصالحه كنند كه زيد مدّعى يك سال - مثلا - در آن خانه ساكن باشد . و اللّه يعلم .
تمام شد رسالهء انيس التجار به توفيق الملك الغفّار در روز دهم ماه ربيع الثانى سنهء 1180 در بلدهء طيّبهء كاشان - صانها اللّه عن طوارق الحدثان - در وقتى كه وفور بيمارى به حدّى بود كه كم كسى بود كه مبتلا به بيمارى نباشد .
اميد از جناب ربّ الارباب - جلّ شأنه - كه به حرمت ائمّهء معصومين - صلوات اللّه عليهم اجمعين - كه برگزيدگان اويند ، كه در اين دو سه روز اين وفور بيمارى را از مسلمانان رفع كند و نفع اين رساله را به كافّهء شيعيان امير المؤمنين - صلوات اللّه عليه و على اولاده الطاهرين - عايد سازد و اين روسياه را از زمرهء شيعيان جناب امير المؤمنين عليه السّلام حساب كند .
و يرحم اللّه عبدا قال آمينا ، و السّلام على كافّة من اتّبع الهدى .
هامش
( 1 ) . طباطبايى : فرق ما بين اقرار و بيّنه معلوم نيست ، بلكه اگر تراضى واقعى به مصالحه بوده است در هر دو صورت صحيح است و الا در هر دو باطل مىشود . و قياس بر يمين ، كه به اقرار يا بينه كذب آن معلوم شود ، وجه ندارد .