/ 198
ابراهيم پيشواى ما در مسئوليت
رهنمودهايى از آيات :
در اينجا براى شرك به خدا دو قاعدهء نفسانى هست :
اوّل : بىتفاوتى و مسئول ندانستن خود .
دوم : عدم شناخت ذات بارى .
در باب قاعدهء اول بايد گفت ، عواملى كه انسان را به شرك به خدا و ايمان به الههها و شيطان سركش دعوت مىكنند اين است كه انسان مىخواهد از زير بار مسئوليت در زندگى دنيا شانه خالى كند .
زيرا انسانى كه گرفتار انديشهء اصالت فرد است مىخواهد به هر طريق كه ممكن است اعمال قبيح خود را توجيه كند ، پس به خدايان متعدد قائل مىشود تا مطمئن شود كه با تقرّب به آن خدايان از عذاب خداى يكتا رهايى يافته است .
ديديم كه شيطان ياران خود را چگونه به دام / 199 آرزوهاى دروغين مىكشد و آنان را مىفريبد و وعده مىدهد كه بدون عمل خير مىتوان به بهشت راه يافت .
در اين آيات ، قرآن اين قاعدهء روانى را تشريح مىكند و بيان مىدارد كه آرزوها همواره در نزد خدا مقبول نمىافتند .
مسئوليت يك واقعيت است اعم از اينكه انسان او را بپذيرد يا انكارش كند و هر كس دست به كارى ناشايست زند - هر كس كه باشد - كيفر عادلانهء عمل خود را خواهد يافت و هر كس دست به كارى شايسته زند جزاى عمل خويش بىكم و كاست خواهد ديد . مقياس سنجش اعمال در نزد خدا تسليم مطلق در برابر اوست تا به بهانهء آزادمنشى سركشى و تمرّد از فرمان او . برنامهء اعمال انسان همان طريقهء