اين كتاب ، بيشتر يك كتاب فلسفى تلقّى مىكنند تا فقهى . « 1 » مرحوم محدّث نورى مىنويسد : مقدّس اردبيلى اين كتاب را در اواخر عمر خويش نوشته و در تمامى موضوعات فقهى به پايان رسانده بود امّا برخى از آنها از بين رفته است . چاپ دوم اين كتاب در 14 جلد انجام شده است .
3 - حديقة الشيعه في تفصيل احوال النبيّ صلىّ اللّه عليه و آله و سلم و الأئمة عليهم السّلام . در دو جلد به زبان فارسى ، جلد اول در نبوّت و جلد دوّم در امامت با روش تحقيقى بسيار ساده به رشتهء تحرير درآمده . مؤلف در جلد دوّم ضمن بحث امامت ، تحليل شافى و كافى از فرق مختلف اسلامى بويژه صوفيه داشته كه به حق ماهيّت ايشان را برملا ساخته ، صوفيه هم كه قدرت و جرأت جرح و قدح مقام شامخ مقدس را نداشتند ناچار به يك بهانهء واهى دست يازيدهاند و نسبت كتاب را به مقدّس تكذيب نمودهاند و براى وجهه بخشيدن بهنظر خويش پاى برخى از محدّثين و فقهاى برجسته شيعه مانند علّامه محمد باقر مجلسى را نيز به ميان كشيده و اين تكذيب را به آنان هم نسبت دادهاند . در صورتى كه علما از جمله صاحب قصص العلماء مىنويسد : از علامه مجلسى هيچگونه مطلبى در اين مورد ثابت نشده است .
از مطالعه دلايل صوفيه استفاده مىشود كه موضوع تكذيب كاملا رنگ و بوى تعصّب فرقهاى داشته و عارى از ارزش و اعتبار علمى قابل قبول مىباشد ؛ از سوى ديگر عدهء كثيرى از محدّثين و علما نسبت اين كتاب به مقدّس اردبيلى را از مسلّمات مىدانند ؛ و خود ايشان هم در چندين مورد از كتاب حديقه از جملة صفحات 3 ، 377 ، 564 ، 604 جلد دوم ، از خود و كتابهايش نام مىبرد . براى اطلاع بيشتر از كمّ و كيف موضوع به كتاب
هامش
( 1 ) روضات الجنات ج 1 ص 117 .