در تبصرة العوام كه يكى از منابع حديقة الشيعه است ، آنها را شش فرقه دانسته است :
1 - اتحاديه 2 - عشّاقيّه 3 - نوريه 4 - واصليه 5 - كامليه 6 - زراقيّه « 1 » .
البته طبيعى است كه با گذشت زمان ، فرقهها زيادتر مىشوند چنان كه شيخ نسفى كه خود از صوفيان معروف است آنها را دوازده فرقه دانسته كه يك فرقه آنها بر حق است و آن فرقه ، همان فرقهاى است كه طرفداران آن از شراب ، زنا ، سماع ، رقص و حرام دورى كنند و نماز را در وقت خود با اهل سنت و جماعت بهجا آورند « 2 » .
شيخ حرّ عاملى ( وفات : 1104 ه . ق ) در كتاب الاثنا عشريه طوائف صوفيه را بيست فرقه دانسته و مىنويسد : « بعضى از علما ، طوايف صوفيه را بيشتر از آنچه كه نسفى ذكر كرده ، بيان نمودهاند . . . » « 3 » آنگاه آن بيست فرقه را ذكر كرده است . كه با فرقههاى حديقة الشيعه تفاوت مختصرى دارد ؛ چنان كه باطنيه را جزو فرقههاى صوفيه نياورده و بجاى فرقهء حاليه ، حلوليه و بجاى واقفيه ، فرقهء ذوقيه را ذكر كرده است و احتمال قوى مىدهيم كه مأخذ شيخ حر عاملى در بيان تعداد فرقههاى صوفيه ، همين حديقة الشيعه باشد .
5 - واجب القتل بودن عثمان :
يكى از مسائلى كه در حديقة الشيعه آمده در خصوص نظر على عليه السّلام در بارهء واجب القتل بودن عثمان است . اينكه چه كسى قاتل عثمان يا تحريك كنندهء شورشيان عليه او بوده ، بحثهاى زيادى در تاريخ اسلام به چشم
هامش
( 1 ) - تبصرة العوام ، چاپ عباس اقبال ، ص 122 تا ص 133 .
( 2 ) - « اثنا عشريه » ص 25 .
( 3 ) - همان مأخذ .