گذاشته ، و در ازدياد و بيشتر نشان دادن گروههاى مختلف از همديگر پيشى مىگيرند . و در اسلام فرقهها و گروههاى گوناگونى مىتراشند و نامگذارى مىكنند تا از اين راه ، نوآورى داشته باشند و در كشف مذاهب تازهاى ، گوى سبقت از ديگران بربايند . . . اين مؤلفين و نويسندگان ، در اين خودنمايى و فضل فروشى ، و در نوشتن مطالب غير واقعى و در نسبت دادن عقايد باطل و گوناگون بر مسلمانان كه هيچ واقعيت و حقيقتى نداشته ، جنايت بزرگى مرتكب گرديدهاند و اگر چنانچه روزى بنا باشد كه ما دربارهء فرق مختلف اسلامى كتابى بنويسيم مىتوانيم فرقهء ديگرى به نام « مبتكريه » را بر گروههاى نامبرده اضافه كنيم . و آنگاه اين فرقه را بدينگونه معرفى كنيم كه : « مبتكريه » در اسلام ، همان گروه صاحبان نحل و نويسندگان كتب آراء و عقائد هستند كه كارشان فرقه تراشى براى مسلمانان و « مبتكريه » از آن راه به ايشان گفته مىشود كه ابتكار فرقه تراشى را در اسلام دارند ، و فرقههايى را كه مىسازند به نامهاى عجيب و غريبى آنها را نامگذارى مىكنند ، سپس عقايد موهوم و خرافى براى فرقههاى ساخته شده معرفى مىكنند . . . و از آن كتابها [ مىتوان ] پى برد كه تودههاى مردم در عصر اين مؤلفان ، دربارهء فرق اسلامى چه پندارهاى بىحقيقتى داشتهاند همانطور كه ما در دوران خود ، چنين جريانات را فراوان مشاهده مىكنيم ، مثلا : بعضى از عوام شيعه در بارهء برادران اهلسنت ، اين عقيده را دارند كه آنان داراى دم هستند و دم خويش را در زير لباسهايشان پنهان مىكنند ، و عوام اهل سنت نيز دربارهء شيعه به همان معنى معتقد است و آنان را مردمانى مىپندارند كه داراى دم هستند » « 1 » .
هامش
( 1 ) - ترجمه « عبد اللّه بن سبا » ج 3 / 99 - 101 .