از كتب مقدس اردبيلى . محتمل است كه شيخ آقا بزرگ در كتاب ديگرى و آنهم از مؤلفى غير از مقدس اردبيلى ديده باشد .
و نيز در فهرست الفبايى كتابخانه آستان قدس رضوى از چنين آيات الاحكامى كه از محمد بن حسن طبسى باشد ، نامى به ميان نيامده است .
2 - در بعضى از كتب و رسائل ديده شده كه تأليف زبدة البيان به سال 989 ق است ، تا آن حدّى كه تتبع شد اين مطلب درست نيست ، زيرا نه خود مقدس اردبيلى تصريح به سال تأليف كرده ( اما در دو كتاب ديگر خود ، مجمع الفائده و حاشيه شرح تجريد قوشچى تاريخ تأليف آنان را ثبت كرده است ) و نه دليل ديگرى در دست است ، بلكه نسخههاى مورخ قبل از 989 - كه در بخش نسخهها خواهيد ديد - دليل اين است كه حتما قبل از اين تاريخ تأليف شده است .
و ما اگر چه اطلاع دقيقى از تاريخ نگارش زبدة البيان نداريم ، و لكن حدس مىزنيم از مؤلّفات دوران آخر عمر پربركتشان ( متوفاى 993 ق ) باشد ، چون در اين كتاب به چندين رساله و شرح و حاشيه و كتب خود حواله داده است .
اما اينكه چرا در بعضى از فهارس نسخ خطى مانند فهرست مدرسه عالى شهيد مطهرى ج 1 / 83 و فهرست منزوى ج 1 / 124 و مجله تراثنا ش 16 ص 82 و ديگر نوشتههاى متأخرين تاريخ تأليف زبدة البيان را 989 ق ذكر كردهاند ، شايد منشأ اشتباه استنساخ يكى از نسخههاى زبدة البيان در سال 989 ق بوده كه در بخش نسخهها خواهد آمد و تصور شده كه اين تاريخ ، تاريخ تأليف كتاب است .
3 - در فهرست الفبايى كتب خطى كتابخانه مركزى آستان قدس ص 295 استنساخ يك نسخهاى از زبدة البيان را به سال 962 ق ثبت كرده است و يقينا اين تاريخ ( 962 ق ) اشتباه است ، چرا كه با ملاحظه اين نسخه خطى از نزديك و ديدن چند نفر از اهل خبره ، بايد گفت استنساخ اين نسخه در قرن 11 و 12 است ، و ثانيا اين نسخه معرفى شده كتاب زبدة البيان مقدس اردبيلى نيست ، بلكه آيههاى قرآن به ترتيبى كه در زبدة البيان مطرح شده است ، در كنار هم جمعآورى شده است .
محقق اردبيلى ( فارسى ) — صفحة 161
مساهمون: كنگره بزرگداشت مقدس اردبيلى
ص١٦١