ثانى و محقق كركى متوفى 940 هجرى در قريه كرك در ناحيه جبل عامل متولّد شد . او از شاگردان احمد بن فهد حلى و استاد شهيد ثانى بود . تنكابنى از او به عنوان « مجدد مذهب حق » و « گشاينده ابواب فقه » ياد كرده است . « 1 »
او كه يكى از شخصيتهاى علمى برجسته جبل عامل بود در دوره طهماسب اول منصب شيخ الاسلامى يافت و در قزوين و اصفهان ، خدمات ارزندهاى در زمينه نشر علم و دين و تحكيم پايههاى تشيع انجام داد . محقق ثانى از مجتهدان اصولى و پايهگذار حوزه علميه اصفهان اولين كسى است كه سبّ مخالفان را علنى كرد . « 2 » شاه طهماسب به همه سرزمينهاى تابع صفوى نوشت كه از دستورات وى پيروى نمايند و اعلام كرد كه اصل سلطنت از آن اوست زيرا او نايب امام است . محقق ثانى در دستورالعملى نحوه وصول خراج ، كيفيت سلوك فرمانروايان با رعيت را به كارگزاران اعلام كرد . وى براى هر شهر و روستا پيشنمازى تعيين كرد . « 3 » قرار گرفتن در چنان منصب روحانى به وى امكان داد كه در امور مذهبى اجتهاد كند و از جمله اجتهادهاى وى مهر تربتى است كه هم اكنون شيعيان در نماز بر آن سجده مىكنند . او در سال 923 هجرى رسالهاى در اين موضوع نوشت . « 4 » تأليفات محقق ثانى حدود بيست كتاب و رساله است كه مهمتر از همه جامع المقاصد در شرح قواعد علامه حلى ، حاشيه شرايع ، رساله جمعه ، شرح الفيه شهيد اول و حاشيه ارشاد است . « 5 »
هامش
( 1 ) . تنكابنى ، ميرزا محمد ، قصص العلما ، ص 346 .
( 2 ) . همان مرجع ، ص 348 .
( 3 ) . همان مرجع ، ص 347 .
( 4 ) . شيبى ، دكتر كامل مصطفى ، تشيع و تصوف ، ص 393 - 394 .
( 5 ) . رجوع كنيد به : اعيان الشيعه ، ج 8 ، ص 210 - 213 .