انسان را در اداى شهادتين به خوك قياس كرده است كه بر فرض تكلم به آن كلمهها ، استحالهاى صورت نمىگيرد ! چنان كه آلوسى پس از نقل كلام او گفته است ، سخنى سست است و ابدا قابل مطرح شدن نيست و قعقعه و هارت و هورتى بيش نمىباشد .
و چنان كه گفتيم استحاله مفهوم و معنايى عميقتر و گستردهتر دارد پس سخن آلوسى كه استحاله را در طهارت اشياء موجّه نمىداند و مىگويد طهارت و نجاست از كلام شارع مفهوم بايد شود و بس و استحالهء هيچ نقشى در طهارت اشياء ندارد چنان سخنى هم سخن مستندى نيست زيرا در فقه شيعه چندين چيز بطور مسلّم مطهّر شناخته شدهاند و استحاله يكى از آنهاست منتهى استحاله مادى و حسّى يك چيز است و استحاله درونى و در بعد روانى چيزى است ديگر و در فقه شيعه به هر دو بعد عنايت شده است مثل استحاله منى و خون و علقه به انسان و مانند استحاله سگ و خوك به نمك و مانند استحاله كافر به مسلمان كه اين يكى ، فكرى ، درونى و عقيدتى و در پرتو ايمان ، تحقّق مىيابد هرچند كه ظاهرا دگرگونى احساس نمىشود . پس سخن مرحوم مقدّس اردبيلى كه فرمود :
دليل بر طهارت خمر آن است كه با سركه شدن آن ولو بعلاج ، پاك مىشود در حال كه مايع همان است كه بود هر چند دقّتنظر به حساب آيد ليكن كلام قوىّ و فقاهتى نيست زيرا عنوانها در فقه خود منشأ حكمند . خمر نجس است . سركه پاك است و انقلاب فى الجمله از مطهّرات مىباشد .
11 - اصالت طهارت در اشياء ، حيوانها و ديگر پديدهها ، همچنان به قوّت خود باقى است و فقه ما بر اساس كتاب و سنّت و اجماع فقهاء و در پرتو فهم عقلانى و درك معقولانه واقعيات ، استوار است نه بر استحسانات و تعمّلات عقلانى صرف . و بر همين اصل ، كافر را نجس دانسته ليكن منافق را كه بدتر از اوست پاك معرفى كرده است كه شريعت اسلام ، سهل و سمح است و دين عسر و حرج نمىباشد و احكام آن روى مصالح و مفاسدى واقعى استوار است نه بر
مقالات كنگره محقق اردبيلى ( مقالات ) ( فارسى ) — صفحة 415
مساهمون: كنگره بزرگداشت مقدس اردبيلى
ص٤١٥