وجود دارد ، جايى كه سر [ مبارك ] حسين بن على بن ابىطالب ( رض ) درون تابوتى از نقره قرار داده شده و بهخاك سپرده شده و روى آن بنايى ساختهاند كه در وصف
نمىگنجد و در وهم نمىآيد ؛ [ اين بنا ] به انواع ديباج آراسته است و ستونهاى بزرگى چون شمع سفيد آنرا دربرگرفتهاند كه اكثر آنها در ظرفهايى از نقرهء خالص و يا طلاكارى شده قرار داده شده و قنديلهاى نقرهاى برآن آويخته شده و بر فراز آنها سيبگونههايى طلايى قرار گرفته و آنجا را چون گلستان درآورده و بدانجا زيبايى و جمال خارقالعادهاى بخشيده است ؛ در اين مكان انواع مرمرهاى دورنگ و خوش نقش و بسيار زيبا و خيره كننده نيز بهچشم مىخورد .
ورودى اين بارگاه همچون مسجد زيبا و باشكوه است و ديوارهاى آن همگى از جنس سنگ مرمر خوش نقش و طرحى است كه در سمت راست و چپ به يك شكل واندازه خودنمايى مىكند و پردههاى ديبا نيز برهمهء آنها آويخته شده است . » « 1 »
در دورهء عثمانى ، سلطان خان دستور داد اين مسجد را توسعه دادند و محمد پاشا شريف والى وقت عثمانى نيز در سال 1004 هجرى / 1595 م . بارگاه را بازسازى كرد و بخشهاى تزيينى آنرا مرمت نمود .
اميرحسن كدخدا نيز بارگاه را توسعهء دوبارهاى بخشيد و بر مساحت آن افزود و تابوتى از آبنوس صدف و عاج كارى شده براى آن درنظر گرفت و پوششى از حرير زربافت روى آن قرار داد كه طى مراسم بسيار باشكوهى كه الجبرتى در تاريخ خود از آن ياد كرده به ضريح انتقال داده شد . « 2 »
در سال 1175 ه - / 1761 م اميرعبدالرحمن كدخدا مسجد حسينى را بازسازى كرد « 3 » و در دورهء والى عباس اول ، املاك لازم براى توسعه مسجد خريدارى و ويران شد و كار توسعهء مسجد آغاز گرديد ولى در زمان حيات او اين كار به فرجام نرسيد . در سال
هامش
( 1 ) - رحلة ابن جبير : 19 .
( 2 ) - تاريخ عجائب الآثار 1 : 170 حوادث سال 1140 هجرى .
( 3 ) - نگاه كنيد به همان منبع ، صفحه 492 ، حوادث سال 1190 [ ؟ ! ] هجرى .