آيا چه عذاب دردناكى بايد كيفر اين گناهكار لجوج باشد ؟
هيچ چيز جز آتش .
«
فَحَسْبُهُ جَهَنَّمُ وَ لَبِئْسَ الْمِهادُ
- پس دوزخ او را بس است و بد آرامگاهى است . » [ 207 ] عكس تمام عيار منافق شخص پرهيزگار و متقى است كه نه تنها بر گرد محور خويش چنبر نمىزند ، بلكه ذات خود را نيز براى خدا مىفروشد .
«
وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ وَ اللَّهُ رَؤُفٌ بِالْعِبادِ
- و بعضى از مردم چنانند كه خود را براى كسب خشنودى خدا مىفروشند ، و خدا به بندگان مهربان است . » و هنگامى كه نفس خود را مىفروشد ، آن را چنان قرار مىدهد كه بر مدار حق دوران كند ، و به هر جا رو كند خود به آن طرف رو مىكند ، خواه در نزد دوستش باشد يا خويشاوندش يا رئيسش ، يا در نزد دشمن دور از خودش يابندهاش يا زير دستانش . خث را مىشناسد و هيچ ارزش ديگرى را ، خواه ذاتى باشد يا طاغوتى اجتماعى ، حق را مىشناسد .
پس از فروختن نفس خود براى رضاى خدا ، در اين انديشه برنمىآيد كه براى كسى ثابت كند كه چنين كارى كرده است ، يا اين كه مخلص است ، يا خدا را بر آنچه در قلبش مىگذرد گواه گيرد ؛ هرگز چنين نمىكند ، چه مىداند كه خدا او را مىبيند و مخلصانه در برابر پروردگار داناى به حال خودش باقى مىماند ، و همين او را از همگان بىنياز مىكند ؛ او را در برابر خدا خاشع و تسليم به او و راضى به سرنوشت و شادمان در جستجوى آنچه مورد پسند خدا و سخت و متصلب دربارهء ذات خدا و انقلابى در برابر او مىيابى ، كه از نيروهاى دشمن نمىهراسد و هيچ سرزنشى از سرزنش كنندگان او را از راه حق بازنمىگرداند .
اين است شخصيت پرهيزگار ؛ آيا آن را در نفس خود مىبينى ؟