ترسيدن و پرهيز كردن از شرّى معين و در نتيجه قرار دادن عمل همچون وسيلهاى براى پرهيز از مهلكه .
پس تقوى التزام و تعهد دانسته و فرض شدهء انسان است براى جلوگيرى از زيانهايى كه اگر ترك تعهد كند به او خواهد رسيد ، و آفريده شدن اين حالت در جان و نفس ، جز پس از انجام گرفتن رشتهاى از آداب و شعاير صورت اتمام پيدا نخواهد كرد كه روزه يكى از آنها است ، بدان سبب كه انسان را براى دورى گزيدن از شوتهايش با مراقبتى درونى تمرين مىدهد ، / 330 و از اين راه موهبت عزم و اراده در او رشد مىكند ، چه اراده همچون هر نعمت ديگر ، هر چه بيشتر مورد تمرين و بهرهبردارى قرار گيرد ، رشد و تكامل زيادتر پيدا مىكند . روزهدار ارادهء خود را ، هر وقت نياز باشد به كار مىاندازد ، و اگر نيازمندى به خوراك يا ارتباط جنسى او را در جايى كه نبايد اجابت شود بخواند ، با اين نيروى اراده آن را طرد مىكند .
بسيارى از مردم چنان دوست دارند كه صالح و مؤمن متعهد باشند و شايد به زبان هم اشارهاى به اين ميل درونى خود نكنند ، ولى گروه اندكى از ايشان در رسيدن به مقصود خود موفق مىشوند ، و اينان كسانى هستند كه ارادهء قوى دارند ، و بر انسان لازم است كه ارادهء خود را تمرين دهد و تقويت كند تا بتواند به وسيلهء آن بر فشارهاى شهوات پيروز شود ، و روزه يكى از وسايل تربيت و تمرين اراده است .
[ 184 ] روزه گرفتن امر واجب مخصوص ماه رمضان است كه گاه آدمى آن را طولانى تصور مىكند ، ولى پس از تمرين و ممارست و تصميم گرفتن بر التزام آن را كوتاه خواهد يافت : و چنين است هر عمل ديگرى كه انسان آن را در آغاز دشوار و بزرگ تصور مىكند ، ولى چون براى انجام دادن آن عزم جزم كند ، آسان و سبك جلوهگر مىشود ، و لذا از بهترين وسايل پيروزى بر زندگى سبك شمردن آن و آسان گرفتن دشواريهاى آن است ، و قرآن روزهدارى را بدين گونه در نظر ما مجسم مىسازد .
«
أَيَّاماً مَعْدُوداتٍ
- چند روزى معدود ، » و در گزاردن واجب روزه تسهيلات ديگرى از قبيل تغيير زمان روزه گرفتن