تقاطع مىكند و دورترين اجزاء اين دائره از دائرهء معدّل النّهار دو نقطه معروف بنقطه انقلاب صيفى و نقطه انقلاب شتوى مىباشد ، در نتيجه اين دائره با اين چهار نقطه ( نقطه اعتدال ربيعى و خريفى و نقطه انقلاب صيفى و شتوى ) به چهار قوس تقسيم مىشود كه مدّت طى نمودن خورشيد هريك از اين قوسها را به قدر يك فصل ، از فصول چهارگانه مىباشد ، و بموازات اين دائره دوائر صغارى وجود دارند همچون صغار موازى با معدّل النّهار كه به آنها مدارات عرض گويند .
شرح
قوله : الثّانية منطقة البروج : كلمه « منطقة » بكسر ميم و سكون نون در اصل كمربند يعنى ثوب و جامهاى را گويند كه انسان بميان و كمر خود مىبندد و چون اين دائره از ميان بروج اثنى عشر مىگذرد ازاينرو به اين نام موسوم شده است و به آن فلك البروج و فلك هشتم نيز گويند .
قوله : و تقاطع الاولى على نقطتى الخ : ضمير مستتر در « تقاطع » به دائره فلك البروج راجع است و مقصود از « اولى » دائرهء معدّل النّهار مىباشد ، و حاصل مقصود آنست كه اين دائره با معدّل النّهار در دو نقطه تقاطع مىكند ، يكى را نقطهء اعتدال ربيعى و ديگرى را نقطهء اعتدال خريفى نامند و فاصلهء اين دو نقطه با هم به مقدار نيمدائره يعنى 180 درجه است .
و وجه تسميه اين دو بنامهاى يادشده آنست كه خورشيد وقتى بايندو نقطه برسد شب و روز با هم متساوى است ، منتهى خورشيد پس از رسيدن بنقطهء اعتدال ربيعى به طرف شمال سير نموده ولى بعد از رسيدن بنقطهء اعتدال خريفى بجانب جنوب دائره معدّل حركت مىكند . شكل ( 9 ) .
قوله : و ابعد اجزائها عنها نقطتا الانقلابين الخ : ضمير در « اجزائها » به دائره فلك البروج و در « عنها » به دائره معدّل النّهار عود مىكند ، مقصود آنست كه بعد از تقاطع اين دو دائره با هم قهرا در دو نقطه با هم غايت فاصله و نهايت دورى را پيدا مىكنند كه اين فاصله طبق رصد خاقان شهيد كه معروف به رصد الغبيكى است ، به مقدار 23 درجه و سى دقيقه و هفده ثانيه مىباشد .