[ سوم : دائره ماره به چهار قطب ]
متن : الثّالثة الدّائرة المارّة بالاقطاب الاربعة :
و هى دائرة مارّة باقطاب الأوليين قائمة عليهما ، فهما كذلك و تقطع الثّانية على الانقلابين و الأولى على نظير تيهما ، و اقصر قوس منها بينهما او بين قطبيهما هو الميل الكلّى و هو بالرّصد الجديد كج له .
ترجمه : سوّم دائرهء مارّه به چهار قطب و آن دائرهاى است كه به چهار قطب دو دائره اوّلى و دوّمى ( دائره معدّل و دائرهء فلك البروج ) عبور كند ، و بر نفس دو دائره قائم باشد ، در نتيجه دو دائره مذكور نيز به دو قطب اين دائره عبور مىكنند .
و نيز اين دائره با دائرهء فلك البروج بر دو نقطهء انقلاب صيفى و شتوى و با دائرهء معدّل بر دو نقطه نظير دو نقطه مذكور تقاطع مىكند و كوتاهترين قوسى از دائره دوّم « فلك البروج » كه بين دائره مارّه و معدلّ يا بين دو قطب اين دو قرار مىگيرد ، بنام ميل كلّى موسوم است و آن طبق رصد جديد 23 درجه و 35 دقيقه است .
ش 11
شرح
قوله : مارّة باقطاب الأوّليين : يعنى به دو قطب دو دائره ، اوّل ( معدّل النّهار ) و دائره دوّم ( فلك البروج ) گذرد بنابراين به چهار قطب عبور مىكند طبق شكل ( 11 ) .