2 . قاعده ضرر : اين قاعده از حديث نبوى : « لاضَرَرَ وَ لا ضَرارَ في الْإسلام » استفاده مىشود . به موجب اين قاعده ، هر حكم اسلامى كه اجراى آن در پارهاى از موارد ضرر مالى يا جانى به كسى برساند ، آن حكم در آن مورد قابل اجرا نيست .
چيزهايى كه مىشود تملك كرد
از ديدگاه دين مقدس اسلام ، چيزهايى را مىتوان تملك نمود كه :
1 . فايدهء قابل توجهى داشته باشد بنابراين حشرات بىفايده مثلًا قابل تملك نيست .
2 . فايدهء نامبرده حلال باشد ، بنابراين اسباب قمار و آلات موسيقى مضرّ و مُلهى ، و مانند اينها كه فايدهء حلالى ندارند ، ملك كسى نمىشوند .
3 . فايدهء حلال نامبرده قابل اختصاص به فرد يا افرادى باشد ، بنابراين مساجد جادههاى عمومى و مانند اينها كه مربوط به همهء افراد اجتماع است ، ملك كسى نمىشوند .
البته در جامعههاى بشرى براى مالك شدن وسايل زيادى هست ، اما بعضى از آنها مانند قمار و شرط بندى و ربا و رشوه خوارى و . . . چون به ضرر جامعه تمام مىشود ، اسلام آنها را لغو نموده و در وسايل ديگرى مانند بيع و اجاره و هبه و جعاله كه به نفع اجتماع است ، تعديلاتى به عمل آورده و آنها را پذيرفته است . و به طور كلى وسيلهء مالك شدن از نظر اسلام دو چيز است :
1 . آنكه در انجام آن ، عملى لازم است مانند خريد و فروش كه براى انجام آن بايد