تلميذ : [ پرسش ] راجع به كيفيت نزول وحى به رسول اللَّه صلى الله عليه و آله است . آيا در هنگام وحى آيات قرآنى بر رسول خدا صلى الله عليه و آله و نزول آيات و اوامر و نواهى الهيه ، هميشه حال پيغمبر تغيير مىكرده ، و از حال عادى خارج مىشدهاند ، و يا آنكه در بعضى از اوقات ، حال رسول خدا تغيير مىكرده است ؟ چون در اثر ( روايت ) وارد است كه در حال وحى ، رنگ پيغمبر زرد و يا سفيد مىشد ، و بدن آن حضرت سنگين مىشد ، و مانند شخص بىحال درمىآمدند .
و آيات الهيهاى را كه نازل مىشده است ، در حال عادى براى مردم و براى كُتاب وحى مىخواندهاند يا در همان حالت غير عادى ؟ و آيا كتاب وحى پيوسته ملازم آن حضرت بودهاند و فوراً وحى را مىنوشتهاند يا بعداً ؟
و آيا نزول وحى توسط جبرائيل بوده ، و يا خود حضرت حق بدون واسطه و حجاب بر آن حضرت تجلى مىنموده است ؟
علامه : نمىتوان گفت كه پيوسته حال رسول خدا صلى الله عليه و آله در وقت نزول وحى تغيير مىكرده است ؛ يعنى دليل نداريم ، از كجا مىتوان گفت ؟ در مورد رسول اللَّه گاهى اتفاق مىافتاد در وقت نزول وحى ، حال ايشان به هم مىخورد و مثل آدم مَقْضىٌّ عَلَيه همين طور مىافتادند و بعداً افاقه حاصل مىشد .
اما اينكه آيات را در همان حال غير عادى مىخواندهاند يا پس از افاقه ، خيلى
رساله لب اللباب در سير و سلوك اولى الألباب به ضميمه مصاحبات ( طبع جديد ) ( فارسى ) — صفحة 255
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٢٥٥