دقيق حضور يافته در حالىكه همهء خيالات واهيه از شما دور شدهاند و اسباب و عللپندارى نابود گشته و حقايق به كرسى ثبوت و تحقق نشستهاند . . . » . 64 اين كلام امير عليه السلام كه « هر كس از نفس خويش به غير خويش مشغول شود . . . » اشاره به اين آيهء شريفه دارد كه :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ »
« 1 » و نيز :
« وَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا صُمٌّ وَ بُكْمٌ فِي الظُّلُماتِ مَنْ يَشَأِ اللَّهُ يُضْلِلْهُ وَ مَنْ يَشَأْ يَجْعَلْهُ عَلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ »
« 2 » و
« وَ مَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطاناً فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ * وَ إِنَّهُمْ لَيَصُدُّونَهُمْ عَنِ السَّبِيلِ وَ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ مُهْتَدُونَ »
« 3 »
پس انسان حياتى در غير ظرف نفس خويش و وعاى وجودى خود ندارد .
بنابراين اگر نفس خويش را به فراموشى بسپارد و به غير بپردازد در هلاكت و گمراهى محض درافتاده و اعمال و افعال و قواى وى همگى به پوچى گراييده و گوش و چشم و زبان وى از فعاليّت واقعى خويش بازمانده و چنين كسى در حقيقت در ظلمتى فرو رفته كه خروجى از آن متصوّر نيست و آنچه كه خواسته و مطلوب وى بوده ، همگى به سرابى مبدّل و آنچه كه از اعمال و افعال انجام داده ، نيست و نابود خواهد گشت و هنگامى كه به قيامت - ميعاد حق - خوانده شود ، دستش تهى و توشهاش از اعمال ناچيز : و قد زاحت عنه أباطيله و استحقّت حقايقه . « 4 » و اللّه ولي الأمر كلّه .
هامش
( 1 ) . مائده ، آيه 105 ؛ اى اهل ايمان خود را بپاييد كه اگر همهء عالم گمراه شوند و شما به راه هدايت باشيد زيانى از كفرآنها به شما نخواهد رسيد
( 2 ) . انعام ، آيه 39 ؛ و آنان كه آيات خدا را تكذيب كردند كر و گنگ در تاريكى نادانى به سر مىبرند ، مشيّت خدا هر كهرا خواهد گمراه مىسازد [ يعنى پس از اتمام حجّت او را به خود واگذارد تا گمراه شود ] و هر كه را خواهد به راه راست هدايت كند
( 3 ) . زخرف ، آيه 36 ؛ و هر كه از ياد خدا رخ بتابد شيطان را برانگيزيم تا يار و همنشين هميشگى وى باشد و آن شياطين هميشه آن مردم غافل را از راه خدا بازدارند و به ضلالت افكنند و آنها پندارند كه هدايت يافتهاند
( 4 ) . خيالات واهيه و امور غيرواقعى از وى دور گشته و حقايق [ مربوط به وى ] به كرسى ثبوت و تحقّق نشستهاند