امامان اهل بيت داشتند ، از دست مىدهند و تشكل مذهبيشان سقوط كرده ديگر خطرى از اين راه متوجه دستگاه خلافت نخواهد گرديد « 1 » .
بديهى است كه پس از حصول مقصود ، از بين بردن امام براى مأمون اشكالى نداشت . مأمون براى تحقق دادن به اين تصميم ، امام رااز مدينه به مرو احضار كرد و پس از حضور ، اول خلافت و پس از آن ولايت عهد خود را به امام پيشنهاد نمود و آن حضرت اعتذار جسته نپذيرفت ولى بالاخره به هر ترتيب بود قبولانيد و امام نيز به اين شرط كه در كارهاى حكومتى و عزل و نصب عمال دولت مداخله نكند ولايت عهد را پذيرفت . « 2 »
اين واقعه در سال دويست هجرى اتفاق افتاد ولى چيزى نگذشت كه مأمون از پيشرفت سريع شيعه و بيشتر شدن ارادت ايشان نسبت به ساحت امام واقبال عجيب عامه مردم و حتى سپاهيان و اولياى امور دولتى ، به اشتباه خود پى برد و به صدد چارهجويى آمده آن حضرت را مسموم و شهيد ساخت .
امام هشتم پس از شهادت در شهر طوس ايران كه فعلا شهر مشهد ناميده مىشود مدفون گرديد .
مأمون عنايت بسيارى به ترجمه علوم عقلى به عربى نشان مىداد و مجلس علمى منعقد كرده بود كه دانشمندان اديان و مذاهب در آن حضور يافته به مناظرهء علمى مىپرداختند امام هشتم نيز در آن مجلس شركت مىفرمود و با علماى ملل و اديان به مباحثه و مناظره مىپرداخت و بسيارى از اين مناظرهها در جوامع حديث شيعه مضبوط است . « 3 »
هامش
( 1 ) . دلائل الامامه ، ص 197 و مناقب ابنشهرآشوب ، ج 4 ، ص 363
( 2 ) . اصول كافى ، ج 1 ، ص 489 ؛ ارشاد مفيد ، ص 290 ؛ فصول المهمه ، ص 237 ، تذكرة الخواص ، ص 352 و مناقب ابنشهرآشوب ، ج 4 ، ص 363
( 3 ) . مناقب اين شهر آشوب ، ج 4 ، ص 351 و احتجاج طبرى ، ج 2 ، ص 170 - 237