نماز بهدست بعضى از خوارج ضربتى خورده و در شب بيست و يكم ماه شهيد شد . « 1 »
اميرالمؤمنين على عليه السلام به شهادت تاريخ واعتراف دوست و دشمن در كمالات انسانى نقيصهاى نداشته و در فضائل اسلامى نمونه كاملى از تربيت پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله بود .
بحثهايى كه در اطراف شخصيت او شده و كتابهايى كه در اين باره شيعه و سنى و ساير مطلعين و كنجكاوان نوشتهاند ، درباره هيچيك از شخصيتهاى تاريخ اتفاق نيفتاده است .
على عليه السلام در علم ودانش داناترين ياران پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سايراهل اسلام بود و نخستين كسى است در اسلام كه در بيانات علمى خود ، در استدلال آزاد و برهان را باز كرد و در معارف الهيه بحث فلسفى نمود و در باطن قرآن سخن گفت و براى نگهدارى لفظش دستور زبان عربى را وضع فرمود و تواناترين عرب بود ؟ در سخنرانى ( چنانكه در بخش 1 كتاب نيز اشاره شد ) على عليه السلام در شجاعت ضرب المثل بود در آنهمه جنگها كه در زمان پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و پس از آن شركت كرد ، هرگز ترس و اضطراب از خود نشان نداد و با اينكه بارها و ضمن حوادثى مانند جنگ احد و جنگ حنين و جنگ خيبر و جنگ خندق ، ياران پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و لشكريان اسلام لرزيدند و يا پراكنده شده فرار نمودند ، وى هرگز پشت به دشمن نكرد و هرگز نشد كه كسى از ابطال و مردان جنگى با وى درآويزد و جان به سلامت برد و در عين حال با كمال توانايى ناتوانى را نمىكشت و فرارى را دنبال نمىكرد و شبيخون نمىزد و آب بر روى دشمن نمىبست .
از مسلمات تاريخ است كه آن حضرت در جنگ خيبر در حملهاى كه به قلعه نمود دست به حلقه در رسانيده با تكانى در قلعه را كنده به دور انداخت . « 2 »
هامش
( 1 ) . مناقب آل ابىطالب ، ج 3 ، ص 312 ؛ فصول المهمه ، ص 113 - 123 و تذكرة الخواص ، ص 172 - 183
( 2 ) . تذكرة الخواص ، ص 27