نكرد چنانكه آن حضرت فرمود : « هرگز على از حق و حق از على جدا نمىشوند » . « 1 » على عليه السلام روز رحلت پيغمبر اكرم سى و سه سال داشت و با اينكه در همه فضائل دينى سرآمد و در ميان اصحاب پيغمبر ممتاز بود ، به عنوان اينكه وى جوان است و مردم به واسطه خونهايى كه در جنگها پيشاپيش پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله ريخته با وى دشمنند از خلافت كنارش زدند و به اين ترتيب دست آن حضرت از شئونِ عمومى به كلى قطع شد وى نيز گوشه خانه گرفته به تربيت افراد پرداخت و بيست و پنج سال كه زمان سه خليفه پس از رحلت پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله بود ، گذرانيد و پس از كشته شدن خليفه سوم مردم به آن حضرت بيعت نموده و به خلافتش برگزيدند .
آن حضرت در خلافت خود كه چهار سال و نه ماه تقريباً طول كشيد سيرت پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله را داشت و به خلافت خود صورت نهضت وانقلاب داد ، به اصلاحات پرداخت و البته اين اصلاحات به ضرر برخى از سود جويان تمام مىشد و از اين روى عدهاى از صحابه كه پيشاپيش آنها ام المؤمنين « عائشه » و « طلحه » و « زبير » و « معاويه » بود ، خون خليفه سوم را دستاويز قرار داده سر به مخالفت برافراشتند و بناى شورش و آشوبگرى گذاشتند .
آن حضرت براى خوابانيدن فتنه ، جنگى با ام المؤمنين عائشه و طلحه و زبير در نزديكى بصره كرد كه به « جنگ جمل » معروف است و جنگى ديگر با معاويه در مرز عراق و شام كرد كه به جنگ « صفين » معروف است و يك سال و نيم ادامه يافت و جنگى ديگر با خوارج در نهروان كرد كه به جنگ « نهروان » معروف است و به اين ترتيب بيشتر مساعى آن حضرت در ايام خلافت خود صرف رفع اختلاف داخلى بود و پس از كمى ، صبح روز نوزدهم ماه رمضان سال چهلم هجرى در مسجد كوفه در سر
هامش
( 1 ) . ابن شهر آشوب ، مناقب آل ابىطالب ، ( چاپ قم ) ج 3 ، ص 62 و 218 ؛ غاية المرام ، ص 539 و ينابيع الموده ، ص 104