رسالهء افعال الهى
بِسْمِاللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ
الحمدللَّه ربّ ، العالمين والصّلاة والسّلام على أوليائه المقرّبين سيّما محمّد وآله الطاهرين .
در اين رساله به اجمال پيرامون افعال خداوند سبحان و آنچه از فروعات آن به شمار مىرود ، بحث مىشود ؛ مانند : مسئله قضاء و قدر ، بداء ، سعادت و شقاوت ، جبر و تفويض و ديگر مسائل مشابه آن ، نظير : هدايت و ضلالت ، مشيت و اراده ، تمحيص ، استدراج ، غضب ، أسف و مانند آن ، واللَّه المستعان .
فصل اوّل : فاعل حقيقى درهمه افعال خداست
در رسالهء اسماى الهى ، برهان اقامه كرديم بر اينكه هر فعلى كه در عالم هستى تحقّق يابد ، با حذف جنبههاى نقص از آن و منزّه نمودنش از آلودگىهاى مادّه وقوّه وامكان ، و به طور كلّى تمام جهات عدمى ، فعل خداوند سبحان مىباشد ؛ بلكه چون عدم و هر امر عدمى از آن جهت كه عدمى است ، وجود حقيقى درجهان خارج ندارد - به دليل آنكه در جهان خارج ، فقط وجود وحالات و رشحات آن است - لذا درجهان خارج ، هيچ فعلى نيست مگرفعل خداوند سبحان ؛ و اين حقيقتى است كه برهان وذوق هر دو ، برآن دلالت دارد .