راجع به علم حروف أبجد و اقسام آن
تلميذ : راجع به حروف أبجَد و استنتاجات آن و استخراجات و اثرات آن طبق مطالب وارده در كتب ؛ و نيز راجع به اقسام ابجد كبير و صغير و وسيط ، و مقدار اهمّيّت هر يك و حساب كردن آن را ، بطريق مجمل و يا مفصّل بيان فرمائيد !
علّامه : أبجد كبير ظاهراً از مسلّمات است ؛ و آن از عدد يك تا هزار است كه به بيست و هشت حرف در زبان عرب تقسيم شده است . و در بين مسلمانان از شيعه و سنّى جاى شبهه و ترديد نيست ، و علماى فريقين مانند شيخ بهاء الدّين عاملى و شيخ مُحيى الدّين عربى در اينجا سخن را بسط دادهاند .
و در بين غير مسلمانان نيز ابجد كبير معروف است . و قبل از اسلام در طائفهء يهود رائج و دارج بوده ، و از زبان عبرى يهود ، به مسلمين وارد شده است . و اتّفاقاً با آنكه زبان عبرى بيست و دو حرف بيشتر ندارد ؛ و حروفات « ث خ ذ ض ظ غ » در زبان آنها نيست ، و فقط حروف تهجّى را تا قَرِشَتْ دارند ، معهذا به أبجد كبير معتقد بوده و تا عدد هزار را پخش بر حروف خود مىكنند .
روزى در مجلسى بوديم كه در آنجا سخن از جا دادن يك تا عدد هزار در الفباى عبرى كه 22 حرف است بميان آمد ، و بعضى از مطّلعين و اهل فنّ حضور داشتند . من اعتراض كردم كه زبان عبرى ، حروفات تهجّى را فقط تا قَرِشَتْ دارد و عدد تاء ، چهار صد است ، چگونه مىتوانند آنها به أبجد معترف باشند ؟
گفتند : به طريق خاصّى آن شش عدد ديگر را براى محاسبه در الفباى خود وارد مىكنند ، تا محاسبات آنان نيز از يك شروع و به عدد هزار منتهى شود .
و در آن مجلس يك نفر از فلاسفهء ژاپنى بود . با آنكه ريشهء عقائد ژاپنىها به چينىها بر مىگردد و آنها وثنى هستند ، من سؤال كردم : آيا شما به حروف و تأثيرات آن معتقد هستيد ؟