تلميذ : آيا مىتوان گفت كه : چون انسان و جنّ هر دو موجود مادّى هستند ، غاية الامر انسان از خاك است و جنّ از دخان و آتش ، و از شدّت لطافت بچشمهاى عادى ، محسوس نمىشود ؛ و هر دو از يك سنخ هستند و جنّ از انسان ضعيفتر است ، لذا هر دو داراى يك حكم هستند ؟
علّامه : براى حلّ اين مسأله غير از اين چيزى نمىتوان گفت . چون جنّ نحوهء وجودش طُفيلى انسان است و براى انسان است و بنابراين هر دو داراى پيامبر واحدى هستند ، و تكاليف بر حسب قوّت و ضعف انسان و جنّ ، براى هر يك از دو صنف معيّن و مشخّص گرديده است .
و شاهد بر اين مطلب آنكه در آيهء 130 ، از سورهء 6 : الانعام وارد است كه :
يا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ أَ لَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْكُمْ آياتِي وَ يُنْذِرُونَكُمْ لِقاءَ يَوْمِكُمْ هذا .
« 1 »
چون در اين آيه ، خطاب به جنّ و انس هر دو است ، و به هر دو گفته شده است كه : « مگر آيا رسولانى از جنس خود شما نيامدند ؟ » و چون دانستيم كه اجانين از خود ، پيامبرى ندارند و پيغمبر ايشان از انسان است ، پس معلوم مىشود كه مراد از رُسُلٌ مِّنكُمْ از جنس خاك و يا خصوص آتش نيست ، بلكه جنّ و انس هر دو از يك جنس بوده و هر دو از مادّه و طبيعت هستند ، و براى هر دو صنف يك پيامبر فرستاده شده است ؛ منتهى انسان نسبت به جنّ قوى تر ، و جنّ نسبت به انسان ضعيفتر است .
هامش
( 1 ) صدر آيهء 130 ، از سورهء 6 : الانعام : « اى گروه و جماعت جنّ و انس ! آيا بسوى شما نيامده است پيامبرانى از خود شما كه آيات مرا بر شما بخوانند و حكايت كنند ، و از لقاى چنين روزى شما را بيم دهند ؟ »
* * *