غنى يغنى بالمكان و فى المكان : به معناى أقام فيه مىباشد ؛ و جاثمين به معناى متلبّدين است يعنى چنان صيحه آنها را گرفت كه با زمين يكسان شدند ؛ و گوئى كه در آن زمين هيچگاه سكنى نگزيده بودند .
ديگر دربارهء أصحاب مدين كه پيامبر خود حضرت شعيب را آزار مىدادند ؛ و آن حضرت را توعيد به رجم نمودند ؛ و آن اينست :
وَ لَمَّا جاءَ أَمْرُنا نَجَّيْنا شُعَيْباً وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ بِرَحْمَةٍ مِنَّا وَ أَخَذَتِ الَّذِينَ ظَلَمُوا الصَّيْحَةُ فَأَصْبَحُوا فِي دِيارِهِمْ جاثِمِينَ - كَأَنْ لَمْ يَغْنَوْا فِيها أَلا بُعْداً لِمَدْيَنَ كَما بَعِدَتْ ثَمُودُ
« 1 » ( آيهء 95 و 96 از سورهء 11 هود ) دوم در سورهء مؤمنون و در آنجا تعبير عجيبتر است ؛ چون مىفرمايد : ما آنها را احاديث قرار داديم يعنى فقط از آنها قصّه و حكايتى ماند ؛ و ابدا اثرى و رسمى نماند .
و اين داستان را پس از بيان قوم نوح كه در آب غرق شدند ؛ و جماعتى ديگر را خداوند آفريد ؛ و براى آنان پيغمبر فرستاد ؛ و آن پيامبر را تكذيب كردند ، بيان مىكند كه :
فَأَخَذَتْهُمُ الصَّيْحَةُ بِالْحَقِّ فَجَعَلْناهُمْ غُثاءً فَبُعْداً لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ ثُمَّ أَنْشَأْنا مِنْ بَعْدِهِمْ قُرُوناً آخَرِينَ - ما تَسْبِقُ مِنْ أُمَّةٍ أَجَلَها وَ ما يَسْتَأْخِرُونَ ثُمَّ أَرْسَلْنا رُسُلَنا تَتْرا كُلَّ ما جاءَ أُمَّةً رَسُولُها كَذَّبُوهُ فَأَتْبَعْنا بَعْضَهُمْ بَعْضاً وَ جَعَلْناهُمْ أَحادِيثَ فَبُعْداً لِقَوْمٍ لا يُؤْمِنُونَ
« 2 » ( آيات 42 تا 45 از سورهء 23 مؤمنون )
هامش
شب را بروز آوردند ؛ بهطورىكه تو گوئى اصلا در آن خانهها سكنى نگزيده بودند ؛ آگاه باش كه طائفه ثمود به پروردگارشان كفر ورزيدند ؛ آگاه باش كه چقدر طائفه ثمود از رحمت خدا دورند
( 1 ) و چون امر قهر و غضب ما رسيد ، ما شعيب و كسانى كه با او بوده و ايمان آورده بودند نجات بخشيديم و در رحمت خود گرفتيم . و صيحهء آسمانى به ستمكاران رسيد بهطورىكه چون جماد به زمين چسبيده و بااينحال شب را بروز آوردند ؛ تو گوئى اصلا آنها در خانههايشان مسكن نگزيده بودند ؛ آگاه باش كه دورى از رحمت خدا براى طائفه مدين باشد ؛ همچنانكه دورى براى طائفه ثمود تحقّق پيدا نمود .
( 2 ) پس بحقّ ، صيحهء آسمانى ايشان را گرفت ؛ و ما آنها را چون علف خشك قرار داديم ؛ پس دور باش از رحمت خدا براى گرده ستمگر باد ؛ و سپس بعد از آنها طوائف ديگرى را بيافريديم هيچ گروهى نمىتواند اجل خود را جلو بيندازد ، يا عقب زند . و سپس پيامبران خود را مرتبا يكى پس از ديگرى فرستاديم . و چون پيغمبر مأموريت خود را انجام مىداد و بسوى امّت مىرفت او را تكذيب مىكردند . ما بعضى را بدنبال بعضى در آورديم ؛ و آنها را فقط احاديث و گفتارى قرار داديم ؛ پس دور باش باد براى گروهى كه ايمان نمىآورند .