تمهيد دوم [ آفات مال و جاه ]
بدانكه تمام امتعه و اسبابى كه در دنيا مىباشد و خداوند به بندگان عطا فرموده است ؛ دو روى و دو جهت مىباشد . خصوصا مال ، نعمت ، جاه و دولت و به آنها تكسب امر آخرت و اخلاق حميده و حسنه و كمال انسانى و تكسب امر دنياى فانى و اخلاق سيئهء رذيله و نقصان انسانى ، هر دو ، مىتوان مىنمود و به منزله مس مىباشد در علم كيميا و چون كسى را ، علم اكسير و كيميا باشد هرچند مس بيشتر يابد ، زر را بيشتر ، حاصل نمايد و به واسطه اكسير ، سياهى ، كدورت ، خفّت و بىثباتى ، از آن زايل كند و سرخى ، صفا ، ثقل و ثبات در آن حاصل نمايد و زر خالص گردد و يكى ، هفت صد يا بيشتر گردد و در مال و منال و جاه و دولت دنيويه نيز چند صفت ذميمه و آفت مشوهه قبيحه مىباشد كه اگر صاحبان آن ، آنها را از آن زايل سازند و به جاى آن ، صفات و خصايص محموده بگذارند و حاصل كنند كيميايى نموده باشند كه به سعادت ابدّيه و دولت سرمديه برسند .
اما صفات و آفات ذميمه كه در مال و جاه و از جهت دنيويه مىباشد و به سبب آن ، عارض بر صاحب آن مىشود ، ده خصلت است .
اول : طغيان است كه خداوند فرموده است كه
إِنَّ الْإِنْسانَ لَيَطْغى أَنْ رَآهُ اسْتَغْنى
« 1 » و طغيان ، سركشى و غفلت و دورى از خداوند است .
دوم : بغى است كه فرموده است
وَ لَوْ بَسَطَ اللَّهُ الرِّزْقَ لِعِبادِهِ لَبَغَوْا فِي الْأَرْضِ
« 2 » و بغى ، ظلم
هامش
( 1 ) . علق : 6
( 2 ) . شورى : 27