تمهيد سوم [ منافع مال و جاه ]
و اما صفات حميده و خصال محموده كه به سبب مال و از جهت اخرويت ، عارض صاحب مال مىگردد و به آن سبب ، مال و خود ، هردو صالح و نيكو مىشوند . پس آنها نيز ده خصلت است .
اول : علّو همّت است و علو همت ، عبارت است از گذشتن از حيات دنيا و زينت و زخارف آن و زهد نمودن در آن و خواستن و استعمال نمودن اموال و امتعهء آن را ، براى آخرت و رضاى خداوند ، نه خواستن خداوند و آخرت را براى دنيا و اموال آن و خداوند فرموده است كه
مَنْ كانَ يُرِيدُ الْحَياةَ الدُّنْيا وَ زِينَتَها نُوَفِّ إِلَيْهِمْ أَعْمالَهُمْ فِيها وَ هُمْ فِيها لا يُبْخَسُونَ
« 1 » .
دوم : عفت است . يعنى عفيف النّفس باشد و به واسطه مال و جاه ، ابواب شهوات را بر خود باز نكند و نفس را از شهوات بطنيه و فرجيه منع نمايد و بازدارد و از جملهء
فَاسْتَمْتَعْتُمْ بِخَلاقِكُمْ كَمَا اسْتَمْتَعَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ بِخَلاقِهِمْ
« 2 » نباشد .
سوم : توجه به حق و رغبت در آخرت است . يعنى آنكه مال را وسيلهء روى آوردن به خداى و به طاعت او و مشغول شدن به تزوّد دار آخرت بگرداند و از توجه و حب مال ، روى بگرداند و
إِنِّي وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ حَنِيفاً وَ ما أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ
« 3 » را شيوه و مقصد خود قرار دهد مال و جاه را عدوّ خود و خداى را ، دوست خود داند و
هامش
( 1 ) . هود : 15
( 2 ) . توبة : 69
( 3 ) . انعام : 79